Author: Институт перевода Библии, Бунёди «Калом»
Date: 2022-02-04T13:51:00.598126+00:00

Китоби Мукаддас Ахди Нав: Марқус

Китоби Мукаддас Ахди Нав: Марқус

1. Сарсухан

2. Оятҳои Фоидабахш

1. Марқус

1. Луғат

2. Суратҳо

3. Харитаҳо

Китоби Муқаддас

Аҳди Нав

Тарҷумаи маънои ва оммафаҳм

Донишкадаи тарҷумаи Китоби Муқаддас

2021

Сарсухан

Сарсухан

Хонандагони гиромӣ! Китобе, ки дар даст доред, яъне Аҳди Нави Китоби Муқаддас таърихи Исои Масеҳ ва имондорони аввалине мебошад, ки барои пайравӣ ба Исои Масеҳ ва таълимоти Ӯ якҷоя ҷамъ мешуданд. Ин воқеаҳо тақрибан ду ҳазор сол пеш дар Шарқи Наздик ва кишварҳои гирди баҳри Миёназамин (кишварҳои имрӯзаи Исроил, Фаластин, Урдун, Лубнон, Сурия, Туркия, Кипр, Юнон, Малта ва Италия) рӯй додаанд.

Пешгӯйиҳо дар бораи Исои Масеҳ

Исои Масеҳ тақрибан ду ҳазор сол пеш дар замини Исроил зиндагӣ кардааст. Ӯ аз насли ҳазрати Иброҳим, шоҳ Довуд ва дигар пайғамбарон буд. Таваллуд, ҳаёт ва хизмати Ӯ иҷрошавии чандин пешгӯйиҳои пайғамбарон буд. Китобҳои муқаддаси Таврот, Забур ва Китоби Пайғамбарон, ки чандин асрҳо пеш аз таваллуди Исои Масеҳ навишта шуда буданд, омадани Ӯро пешгӯйӣ кардаанд. Бояд гуфт, ки Масеҳ на насаби Исо, балки унвони Ӯ буд. «Масеҳ» аз калимаи ибрии מָשִׁיחַ Машиах гирифта шуда, маънояш «таъиншуда» ё «интихобшуда» аст. Ин унвон маънои онро дорад, ки Исо Интихобшудаи махсуси Худо буда, барои иҷро кардани хости Худо, қурбон шудан барои гуноҳҳои одамон ва ба назди Худо овардани онҳо омада буд.

Китобҳои Аҳди Нав

Аҳди Нави Китоби Муқаддас аз якчанд китобҳо иборат аст, ки муаллифони гуногун дорад, лекин ҳамзамон ҳамаашон бо якдигар ҳамфикр ҳастанд. Худо ба ҳар яке аз ин муаллифон илҳом бахшидааст, ки суханони Ӯро бинависанд. (2-юм Тимотиюс 3:16 «Тамоми навиштаҷот аз нафаси Худо баромадааст»).

Чор китоби аввал Матто, Марқус, Луқо ва Юҳанно дар бораи ҳаёт, таълимот ва азобҳои Исои Масеҳ аз нуқтаи назари шоҳидони аслӣ нақл мекунанд.

Китоби навбатӣ Корномаи Фиристодагон дар бораи он нақл мекунад, ки чӣ гуна одамон ба Масеҳ, яъне Таъйиншудаи Худо будани Исо имон оварданд, чӣ гуна онҳо якҷоя ҳамчун ҷамоати имондорон ҷамъ мешуданд ва чӣ гуна ҷамоати имондорон дар мамлакатҳои гуногун пайдо шуда, шуморааш меафзуд.

Баъд аз Корномаи Фиристодагон мактубҳо меоянд. Ин мактубҳоро баъзе аз фиристодагони Масеҳ ба ҷамоатҳои гуногуни имондорон ва шахсони алоҳида фиристодаанд. Аксарияти ин мактубҳоро Павлус навиштааст, лекин Петрус, Яъқуб, Юҳанно ва Яҳудо низ ба қатори мактубнависон дохил мешаванд. Мактубҳо дар бораи Худо, Исои Масеҳ, гуноҳи мо ва ба воситаи қурбонии Исо барқарор шудани муносибати одамон бо Худо таълимоти бисёр муҳимро дар бар мегиранд. Инчунин дар мактубҳо нишон дода шудааст, ки чӣ гуна шахс метавонад дар пеши Худо ҳаёти ахлоқӣ ва дуруст дошта бошад.

Китоби охирини Аҳди Нав китоби Ошкорсозӣ аст, ки дар бораи оянда мебошад. Ин китоб ба мо нақл мекунад, ки чӣ гуна Исои Масеҳ дар оянда бармегардад, чӣ тавр Худо одамони бадро ҷазои абадӣ медиҳад ва чӣ гуна онҳоеро, ки ба Исои Масеҳ имон оварданд, мукофоти абадӣ медиҳад ва чӣ гуна осмон ва замини нав меофарад.

Матнҳои қадими Аҳди Нав ва тарҷумаи мазкур ба забони тоҷикӣ

Матни аслии Аҳди Нав ба забони юнонӣ навишта шуда буд, ки забони байналмиллалии ҳамон давра ҳисоб мешуд. Китобҳои Аҳди Нав дар асри 1-ум навишта шуда буданд, яъне даҳ ё шаст сол баъд аз ҳаёти заминии Исои Масеҳ муаллифони аслӣ китобҳояшонро дар лӯлапечҳо дастнавис карда буданд. Бо гузашти вақт лӯлапечҳо нусхабардорӣ мешуданд. То имрӯз ҳазорҳо дастнависҳои онҳо дар осорхонаю китобхонаҳо ва донишгоҳҳои ҷаҳон нигаҳдорӣ мешаванд. Аз ин рӯ мо боварӣ дорем, ки ин дастнависҳо дар бораи Исои Масеҳ ва ҷамоати аввалини имондорон сабти дақиқ мебошанд. Тарҷумаи мазкур ба забони тоҷикӣ, ки дар дасти шумост, бо матнҳои қадими юнонӣ муқоиса ва тафтиш карда шудаанд. Ин тарҷумаро гурӯҳи нависандагон ва забоншиносони тоҷик, коршиносони байналмиллалии илоҳиётшиносӣ ва донандагони забони юнонӣ дар давоми тақрибан бист сол тарҷума кардаанд.

Дастаи тарҷумонони Аҳди Нави Китоби Муқаддас

Оятҳои Фоидабахш

Оятҳое, ки дар ҳаёти ҳаррӯза мадад мерасонанд

Дар хурсандӣ

Эфесусиён 5:19-20
дар вақти суҳбат бо якдигар сурудҳои Забурро хонед ва Худоро ҳамду сано гуфта, дар дилҳоятон таронаҳои парастиш барои Худованд хонед. Инчунин, ҳамеша Худоро, ки Падарамон аст, ба хотири Худованди мо Исои Масеҳ барои ҳама чиз шукргузорӣ кунед.

Ҳангоми бо хатар рӯ ба рӯ шудан

Румиён 8:35-39

Оё касе ё чизе ба монанди гуруснагиву бараҳнагӣ, ё ягон азобу уқубат, ё хатару пайгирӣ ва ё шамшер моро аз муҳаббати Масеҳ ҷудо карда метавонад? Чунон ки дар навиштаҷот омадааст:

«Ба хотири Ту мо тамоми рӯз бо хатари марг рӯ ба рӯ мешавем
ва моро чун гӯсфандони ба куштан бурдаистода меҳисобанд».

Вале мо бар ҳамаи ин чизҳо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст доштааст, комилан ғолиб меоем. Зеро ман боварии комил дорам, ки на марг, на зиндагӣ, на фариштагон, на қудратмандони осмонӣ, на замони ҳозираву оянда, на қувваҳо, на осмону замин ва на ягон мавҷудот моро аз муҳаббате, ки Худо дар Худовандамон Исои Масеҳ ба мо нишон додааст, ҷудо карда наметавонад.

Ҳангоми азобу душворӣ

Матто 11:28

Эй ҳамаи касоне, ки аз бори вазнин монда шудаед, ба назди Ман биёед ва Ман ба шумо оромӣ мебахшам.

Луқо 22:41-44

Худаш бошад, ба масофаи партофтани санге аз онҳо дур шуд ва ба зону истода дуо кард:

«Эй Падар! Илтимос мекунам, ин косаи азобро аз сари Ман дур кун. Аммо бигзор на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад!» Аз осмон фариштае зоҳир шуд ва ба Ӯ қувват бахшид. Исо аз дарду сӯзиши зиёд бо ҷидду ҷаҳди бештаре дуо мекард ва арақи баданаш аз Ӯ мисли қатраҳои хун ба замин мечакид.

Яъқуб 1:2-4

Бародарону хоҳаронам, вақте ки ҳар гуна душвориҳо ба саратон меоянд, онҳоро бо шодию хурсандӣ қабул кунед, зеро медонед, ки ҳангоми аз санҷиш гузаштани имонатон сабру тоқататон обутоб меёбад. Тоқати шумо бояд пурра обутоб ёбад, он вақт шумо шахси комил ва баркамол шуда, бароятон ҳеҷ чиз камӣ намекунад.

Румиён 12:12

Дар умед шодӣ кунед, дар азобҳо пуртоқат бошед ва дуогӯйиро давом диҳед.

2-юм Қуринтиён 12:9-10

Лекин Ӯ гуфт: «Файзу меҳрубонии Ман барои ту басанда аст, зеро қудрати Ман дар нотавонӣ комил мешавад». Аз ин рӯ, бештар аз нотавониам бо ҷону дил фахр мекунам, то ки қуввати Масеҳ дар вуҷудам бошад. Аз ин рӯ дар нотавониҳо, дар таҳқирҳо, дар мусибатҳо, дар дунболагирӣ ва мушкилиҳое, ки ба хотири Масеҳ дорам, шод ҳастам. Зеро, ҳангоме ки нотавон ҳастам, ҳамон вақт боқувватам!

Ҳангоми беморӣ

Марқус 1:40-41

Рӯзе ба назди Исо марде, ки бемории пӯст дошт, омад. Вай ба зону нишаста, зорӣ карда гуфт: «Агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ». Дили Исо ба ҳоли мард сӯхт ва дасташро ба вай аз одамон берун кард расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам! Пок шав!»

Яъқуб 5:14-15

Агар касе бемор бошад, бояд роҳбарони ҷамоати имондоронро даъват кунад, то ки барояш дуо кунанду бо номи Худованд бар бемор равған моланд. Он гоҳ дуои боимон беморро шифо мебахшад ва Худованд ӯро аз бистари беморӣ мехезонад. Агар ӯ гуноҳ карда бошад, гуноҳаш бахшида мешавад.

2-юм Қуринтиён 4:16-18

Барои ҳамин мо ҳаргиз рӯҳафтода намешавем. Ҳарчанд намуди зоҳирии мо, яъне баданҳоямон фарсуда шудан гирад ҳам, олами дарунии мо рӯз ба рӯз нав мешавад. Зеро ранҷу азоби ҳозираи мо ночиз ва зудгузар аст. Аммо он барои мо чунон шукӯҳу бузургие меорад, ки аз ранҷу азоб беҳад бузургтар аст ва абадӣ мемонад. Мо на ба чизҳое, ки мебинем, балки ба чизҳое, ки намебинем, чашм дӯхтаем. Зеро чизҳои заминӣ, ки дида мешаванд, муваққатӣ ҳастанд, вале чизҳои осмонӣ, ки дида намешаванд, абадианд.

Ҳангоми суст шудани имон

Ибриён 10:23

Биёед он умедамонро, ки эълон мекунем, бе дудилагӣ маҳкам нигоҳ дорем, чунки Худо ба ваъдаҳояш вафо мекунад.

Матто 8:23-27

Он гоҳ шогирдон Исоро пайравӣ карда, якҷоя бо Ӯ ба қаиқ савор шуданд. Ногаҳон дар баҳр тӯфони сахте бархост ва аз шиддати мавҷҳо қаиқ қариб ғарқ мешуд, лекин Исо дар хоб буд. Шогирдон Исоро бедор карда гуфтанд: «Хоҷа! Наҷот деҳ! Ҳалок мешавем!»

Исо гуфт: «Эй сустимонҳо, барои чӣ ин қадар метарсед?» Баъд Ӯ бархеста ба шамолу мавҷҳо фармон дод. Дарҳол дар ҳама ҷо оромии том ҳукмфармо шуд. Онҳо бошанд, ҳайрон монда мегуфтанд: «Ӯ чӣ гуна Шахсе аст, ки ҳатто шамолу баҳр ба Ӯ итоат мекунанд?»

Матто 14:25-31

Ҳанӯз чашми рӯз накафида, Исо рӯ-рӯйи об қадамзанон ба тарафи шогирдонаш равона шуд. Шогирдон Исоро диданд, ки дар рӯйи об қадам мезад. Онҳо «Ин арвоҳ! Арвоҳ!» гӯён аз тарсу ваҳм дод заданд. Аммо Ӯ зуд ба онҳо гуфт: «Далер бошед! Натарсед! Ин Манам».

Он гоҳ Петрус гуфт: «Хоҷа, агар дар ҳақиқат ин Ту бошӣ, ба ман амр намо, ки рӯ-рӯйи об қадамзанон назди Ту биёям». «Биё», – амр дод Ӯ. Инак, Петрус аз қаиқ баромада, дар рӯйи об қадамзанон ба Исо наздик шуд. Лекин сахт вазидани шамолро дида, тарсид ва қариб ғарқ шуда, фарёд зад: «Хоҷа, маро наҷот деҳ!» Исо зуд дасташро дароз карда, Петрусро дошта гирифт ва гуфт: «Ин қадар имонат суст аст? Чаро шубҳа кардӣ?»

Марқус 9:21-24

Исо аз падари ӯ пурсид: «Ӯ кай боз ба ин дард гирифтор аст?» Ҷавоб дод: «Аз бачагиаш. Рӯҳи нопок борҳо ӯро ба обу оташ андохта, мехост ӯро нобуд кунад. Илтимос, агар ягон кор карда тавонӣ, ба мо раҳм кун ва мадад намо».

Исо ба мард гуфт: «Чаро „Агар тавонӣ“ мегӯйӣ? Ба касе, ки имон дорад, ҳама чиз имконпазир аст». Падари бача дарҳол нидо кард: «Бале, имон дорам, вале ёрӣ деҳ, ки имонам қавитар гардад».

Луқо 22:31-32

Исо гуфт: «Шимъун, Шимъун! Бидон, ки шайтон талаб кард, ки ҳамаи шуморо мисли гандум аз ғалбер гузаронад. Вале Ман барои ту дуо кардам, то ки имонатро аз даст надиҳӣ ва вақти тавба карда баргаштанат, бародарони худро устувор гардонӣ».

Юҳанно 14:27

Ман оромиро бо шумо мемонам, оромии Худамро ба шумо медиҳам. Ман онро ба шумо на ба он тавре медиҳам, ки ҷаҳон медиҳад. Ғаму ғуссаро аз дилҳоятон дур кунеду ҳаросон нашавед!

2-юм Тимотиюс 2:11-13

Дуруст гуфта шудааст, ки

агар бо Ӯ мурда бошем,
бо Ӯ зиндагӣ низ хоҳем кард.
Агар мо ба азобҳо тоқат кунем,
бо Ӯ ҳукмронӣ низ хоҳем кард.
Агар мо аз Ӯ рӯй гардонем,
Ӯ низ аз мо рӯй хоҳад гардонд.
Агар мо ба Ӯ бевафоӣ кунем,
Ӯ вафодор мемонад,
зеро Худашро рад карда наметавонад.

Ибриён 11:1-2, 6

Инак, имон доштан чӣ аст? Ин дилпур будан, ки умедамон ҳақиқатан, ҷомаи амал мепӯшад ва боварии қатъӣ доштан ба чизҳоест, ки мо ҳанӯз намебинем. Аз сабаби имонашон одамони гузашта ба таърифи Худо ноил гаштанд. Аммо бе имон дили Худоро ёфтан ғайриимкон аст. Зеро ҳар кӣ пеши Худо меояд, бояд бовар кунад, ки Ӯ вуҷуд дорад ва ба онҳое, ки Ӯро меҷӯянд, мукофот медиҳад.

Ибриён 12:2

Биёед ба Исо назар дӯзем, ки Ӯ пешво ва ба мақсад расонандаи имон аст. Ӯ ба хотири хурсандии дарпешистода ба шармандагӣ аҳамият надода марг дар салибро сабру тоқат намуд ва ҳоло аз тарафи рости тахти Худо нишастааст.

Ҳангоми хавотирӣ

Луқо 12:22-31

Исо ба шогирдонаш гуфт: «Бинобар ин ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯред ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед. Охир зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан фақат аз пӯшок иборат нест. Ба зоғҳо нигоҳ кунед, онҳо на киштукор мекунанд, на ҳосил ҷамъ мекунанд, на анбор доранду на каҳдон, вале Худо онҳоро мехӯронад ва арзиши шумо нисбат ба парандаҳо чанд маротиба баландтар аст!

Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? Пас, агар шумо чунин як кори ночизро карда натавонед, чаро ғами чизҳои дигарро мехӯред?

Ба нашъунамои гулҳои савсан нигоҳ кунед: Онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату дороиаш мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. Пас, агар Худо алафу гиёҳеро, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, шуморо низ, эй сустимонҳо, чанд маротиба беҳтар аз он пӯшонда метавонад! Ғам нахӯред ва аз пайи он нашавед, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед, чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд, вале Падари шумо медонад, ки шумо ба ин чизҳо эҳтиёҷ доред. Баръакс, Подшоҳии Ӯро биҷӯед ва Ӯ ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад.

1-ум Петрус 5:6-7

Инак, ба қудрати бузурги Худо такя намуда, фурӯтан шавед ва Ӯ дар вақти муайян шуморо сарбаланд мекунад. Ҳамаи ғаму ташвишҳоятонро ба Худо супоред, чунки Ӯ ғамхори шумост.

Ҳангоме ки худро айбдор ҳис мекунед

1-ум Юҳанно 1:8-9

Лекин агар гӯем, ки мо гуноҳкор нестем, худро фиреб медиҳем ва нишон медиҳем, ки дар вуҷудамон ростӣ нест. Вале агар ба гуноҳҳои худ иқрор шавем, он гоҳ Худо, ки бовафо ва одил аст, гуноҳҳои моро мебахшад ва аз ҳар нодурустӣ моро пок месозад.

2-юм Қуринтиён 7:10

Ғаме, ки Худо медиҳад, шахсро ба тавба мебарад, ба тавбае, ки дар натиҷа наҷот мебахшаду дар он пушаймонӣ нест. Аммо ғами ин дунё шахсро ба марг мебарад.

Ҳангоме ки худро заиф ва беқувват ҳис мекунед

Румиён 8:26-27

Инчунин Рӯҳулқудс дар сустиҳоямон ба мо ёрӣ медиҳад, чунки мо намедонем, ки дар бораи чӣ дуо кунем. Худи Рӯҳулқудс бо оҳу нолаҳояш, ки бо сухан баён карданашон ғайриимкон аст, барои мо илтимос мекунад ва моро тарафгирӣ менамояд. Худо, ки дилҳои моро месанҷад, медонад, ки Рӯҳулқудс дар бораи чӣ илтимос мекунад, чунки илтимосҳои Рӯҳулқудс мувофиқи хости Худост.

2-юм Қуринтиён 4:7

Мо ки фақат ба монанди кӯзаҳои лойин ҳастем, ин дониши илоҳиро ҳамчун ганҷ дар худ нигоҳ медорем. Аз ин маълум мешавад, ки қуввати бузург на аз тарафи мо, балки аз тарафи Худо меояд.

2-юм Қуринтиён 12:9-10

Лекин Ӯ гуфт: «Файзу меҳрубонии Ман барои ту басанда аст, зеро қудрати Ман дар нотавонӣ комил мешавад». Аз ин рӯ, бештар аз нотавониам бо ҷону дил фахр мекунам, то ки қуввати Масеҳ дар вуҷудам бошад. Аз ин рӯ дар нотавониҳо, дар таҳқирҳо, дар мусибатҳо, дар дунболагирӣ ва мушкилиҳое, ки ба хотири Масеҳ дорам, шод ҳастам. Зеро, ҳангоме ки нотавон ҳастам, ҳамон вақт боқувватам!

Филиппиён 4:13

Ба воситаи Масеҳ, ки ба ман қувват мебахшад, дар ҳама гуна вазъият тоқат мекунам.

Ибриён 4:14-16

Пас биёед имони эълон мекардаамонро маҳкам нигоҳ дорем. Охир саркоҳине, ки мо дорем, он чунон бузург аст, ки аз қабатҳои осмон гузашта рост ба даргоҳи Худо дохил шудааст ва ин саркоҳин Писари Худо Исо аст. Саркоҳини мо аз ҷумлаи онҳое нест, ки сустии моро надонад, чунки Худаш аз ҳар ҷиҳат ба монанди мо ба васваса дучор шудааст, вале гуноҳ накардааст. Бинобар ин биёед, ба пеши тахти файзу меҳрубонии Худо боҷуръат оем, то Худо ба мо раҳм карда, дар вақти муҳтоҷӣ бароямон аз рӯйи файзу меҳрубониаш ёрӣ диҳад.

Ҳангоми ноумедӣ

Румиён 8:36-39

Чунон ки дар навиштаҷот омадааст:

«Ба хотири Ту мо тамоми рӯз бо хатари марг рӯ ба рӯ мешавем
ва моро чун гӯсфандони ба куштан бурдаистода меҳисобанд».

Вале мо бар ҳамаи ин чизҳо ба воситаи Ӯ, ки моро дӯст доштааст, комилан ғолиб меоем. Зеро ман боварии комил дорам, ки на марг, на зиндагӣ, на фариштагон, на қудратмандони осмонӣ, на замони ҳозираву оянда, на қувваҳо, на осмону замин ва на ягон мавҷудот моро аз муҳаббате, ки Худо дар Худовандамон Исои Масеҳ ба мо нишон додааст, ҷудо карда наметавонад.

Дар вақти ғаму андӯҳ

Ошкорсозӣ 21:4

Худо ҳар оби дидаро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард. Маргу мусибат, дард ва доду фиғон дигар нахоҳад буд, чунки чизҳои пештара нест шуданд».

1-ум Тасолуникиён 4:13-14

Эй бародарону хоҳарон, намехоҳем, ки шумо дар бораи гузаштагон бехабар монда, ба монанди беимононе, ки умед надоранд, ғамгин бошед. Мо бовар мекунем, ки Исои Масеҳ мурда зинда шуд ва инчунин, бовар мекунем, ки Худо касонеро, ки ба Исои Масеҳ имон доштанду аз олам гузаштаанд, ба назди Ӯ ба осмон мебарад.

Ҳангоми ташнаи ҳақиқату адолат будан

Матто 5:6

Хушбахтанд касоне, ки гурусна ва ташнаи ростӣ ҳастанд, зеро онҳо сер хоҳанд шуд!

Ҳангоми қабул кардани ягон қарор

Румиён 12:1-2

Бинобар ин, эй бародарону хоҳарон, ба хотири меҳрубонии Худо аз шумо илтимос мекунам, ки баданҳои худро ба мисли қурбонии зинда, пок ва писандида ба Худо бахшед. Зеро парастиши ҳақиқии шумо чунин аст. Ба мисли одамони ин ҷаҳон зиндагӣ накунед, балки гузоред, ки Худо ба воситаи тағйир додани фикррониатон аз шумо одами нав созад. Он гоҳ шумо фаҳмида метавонед, ки хости нек ва писандидаву комили Худо чӣ будааст.

Ҳангоми ба тасаллӣ ва рӯҳбаландкунӣ ниёз доштан

Матто 5:4

Хушбахтанд касоне, ки ғаму андӯҳ доранд, зеро онҳо тасаллӣ меёбанд!

2-юм Қуринтиён 1:3-5

Ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ ва Падари раҳмдил ва Худои ҳама гуна тасаллӣ аст, ҳамду сано бод! Ӯ моро дар ҳама гуна мусибатҳоямон тасаллӣ медиҳад, то ки мо низ бо ҳамон тасаллое, ки худамон аз Худо меёбем, дигаронро ҳам дар ҳама гуна мусибаташон дилбардорӣ намоем. Мо барои Масеҳ чӣ қадар бештар азоб кашем, ҳамон қадар зиёдтар Худо ба воситаи Масеҳ ба мо тасаллӣ медиҳад.

Ошкорсозӣ 21:3-4

Аз ҷониби тахт овози баландеро шунидам: «Бубин! Ин хаймаи Худо дар байни одамон аст. Ӯ бо онҳо зиндагӣ мекунад ва онҳо халқи Ӯ хоҳанд буд. Худи Худо бо онҳо ва Худои онҳо хоҳад буд. Худо ҳар оби дидаро аз чашмони онҳо пок хоҳад кард. Маргу мусибат, дард ва доду фиғон дигар нахоҳад буд, чунки чизҳои пештара нест шуданд».

Ҳангоме ки ба оянда умед бастан лозим аст

1-ум Петрус 1:3-9

Ҳамду сано ба Худо, ки Падари Худованди мо Исои Масеҳ аст! Ӯ Исои Масеҳро аз марг зинда карда, бо меҳрубонии бузурги Худ ба мо таваллуди нав ва умеди ҳаётбахш додааст. Ин чизҳоро Худо ба мо чун меросе додааст, ки ҳаргиз намепӯсад, куҳна ва ё вайрон намешавад. Ӯ ин меросро барои шумо дар осмон нигоҳ медорад. Худо бо қувваи Худ ва ба воситаи имонатон шуморо барои наҷот нигоҳ медорад, то вақте ки наҷоти Ӯ дар замони охир ба ҳама ошкор шавад.

Инро дониста шумо шоду хурсанд ҳастед, ҳатто агар аз санҷишҳои гуногуни зиндагӣ каме азоб кашед. Ин санҷишҳо ҳақиқӣ будани имонатонро исбот мекунанд. Имони шумо ба тиллое монанд аст, ки ҳангоми аз оташ гузаштан тозатар мешавад. Вале имонатон аз тиллое, ки нобуд мешавад, гаронбаҳотар аст. Агар имонатон устувор монад, шумо дар рӯзи ошкор шудани Исои Масеҳ сазовори таърифу эҳтиром мегардед. Гарчанде ки шумо Исоро надида будед, Ӯро дӯст медоред ва ҳоло ҳам Ӯро надида ба Ӯ имон доред. Аз ин шумо бениҳоят шоду хурсанд ҳастед, чунки ба мақсади имонатон, яъне ба наҷот ёфтани худ наздик шуда истодаед.

2-юм Қуринтиён 1:21-22

Худо Худаш мову шуморо дар ягонагӣ бо Масеҳ устувор намуда, барои Худ интихоб кардааст. Ӯ Рӯҳи Худ, яъне Рӯҳулқудсро ҳамчун муҳр дар диламон гузошта, нишон дод, ки мо аз они Ӯ ҳастем. Ҳамин Рӯҳ кафолати баракатҳоест, ки Худо бароямон медиҳад.

Филиппиён 1:6

Боварии комил дорам, Худое, ки ин кори некро дар дилҳои шумо оғоз намуд, то рӯзи баргаштани Исои Масеҳ онро анҷом медиҳад.

Ҳангоми мӯҳтоҷи хираду ҳикмат будан

Яъқуб 1:5

Аммо агар ба шумо хирад камӣ кунад, метавонед аз Худо онро талаб кунед ва Ӯ, ки ба ҳама бо дасти кушод ва бе таънаву миннат медиҳад, ба шумо низ хирад мебахшад.

Яъқуб 3:13-18

Агар касе аз байни шумо хирадманд ва бофаҳм бошад, бигзор инро бо зиндагии хуб ва амалҳое, ки бо хоксории хираду ҳикмат анҷом дода мешаванд, нишон диҳад. Аммо агар дар дилҳои шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ вуҷуд дошта бошад, худситоӣ накунед, ки таърифатон бар зидди ростӣ аст. Ин гуна ҳикмат аз ҷониби Худо нест, балки ҳикмати заминӣ, дунявӣ, яъне шайтонӣ мебошад. Зеро ҳар вақте ки дар байни шумо кинаву ҳасад ва худпарастӣ ҳаст, дар ҳамон ҷо бетартибӣ ва ҳар гуна фисқу фасод мебошад.

Аммо ҳикмате, ки аз ҷониби Худо меояд, пеш аз ҳама пок аст ва баъд сулҳпарвар, нармдил, равшанфикр, пур аз раҳму шафқат ва самараҳои нек, самимӣ ва бе рӯйбинӣ мебошад. Шахсони сулҳпарвар тухми сулҳро мекоранд ва ҳосилашро, ки росткорӣ аст, ба даст меоваранд.

Ҳангоми бо одатҳои бад мубориза бурдан

Ғалотиён 5:16, 22-23

Ман чӣ гуфтаниам? Бо роҳнамоии Рӯҳулқудс зиндагӣ кунед ва он вақт ҳавасҳои табиати гунаҳкори худро иҷро намекунед. Аммо самарае, ки Рӯҳулқудс дар зиндагии одамон меоварад, инҳоянд: меҳру муҳаббат, шодию хурсандӣ, сулҳу оромӣ, сабру тоқат, некӣ ва меҳрубонӣ, вафодорӣ, хоксорӣ ва нафси худро нигоҳ дошта. Ҳеҷ қонуне бар зидди ин хислатҳо мавҷуд нест.

Эфесусиён 4:22-24
медонед, ки бояд аз тарзи зиндагии пештара ва аз табиати куҳнаи худ, ки ба фиреби ҳавасҳои шаҳвонӣ гирифтор шуда, торафт нобуд мегашт, даст кашед. Шумо медонед, ки тарзи фикррониатон бояд пурра нав шавад ва он табиати наверо бояд дар бар кунед, ки ба Худо монанд офарида шудаасту хислатҳои ҳақиқии росткорӣ ва покиро дорад.

Ҳангоме ки васваса мешавед

1-ум Қуринтиён 10:13

Озмоишҳое, ки шумо ба онҳо рӯ ба рӯ мешавед, ба сари ҳар инсон меоянд. Аммо Худо вафодор аст ва намегузорад, ки шумо беш аз тавоноии худ санҷида шавед. Балки дар баробари озмоишҳо роҳи халосиро низ нишон медиҳад, то ки шумо онро паси сар карда тавонед.

Матто 4:1-11

Баъд аз ин воқеа, Рӯҳулқудс Исоро ба биёбон бурд, то ки шайтон Ӯро биозмояд.

Давоми чил шабонарӯз Исо рӯза дошт ва ниҳоят сахт гурусна монд. Он гоҳ шайтони васвасакор назди Ӯ омада гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, ба ин сангҳо фармон деҳ, ки нон шаванд». Лекин Исо дар ҷавоб гуфт: «Не, зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки инсон на фақат бо хӯрдани нон зинда аст, балки бо ҳар сухане, ки Худо мегӯяд».

Сипас шайтон Исоро ба шаҳри муқаддаси Уршалим бурда, дар ҷойи баландтарини маъбади Худо гузошт ва ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, Худро аз ин ҷо ба пойин парто. Зеро дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки

„Худо ба фариштагони Худ дар бораи Ту фармон хоҳад дод
ва онҳо Туро дар болои дастонашон хоҳанд бардошт,
то ки поят ба санге назанад“».

«Не! – ҷавоб дод Исо, – чунки дар навиштаҷот боз гуфта шудааст, ки „Худованд Худои худро насанҷед“».

Баъд аз ин, шайтон Исоро ба болои кӯҳи хеле баланд бурд ва ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳонро бо тамоми шукӯҳу зебоияшон ба Ӯ нишон дода, гуфт: «Агар Худро ба замин партофта, ба ман саҷда намоӣ, ҳамаи инро ба Ту медиҳам».

Исо ба ӯ гуфт: «Дур шав, эй шайтон! Чунки дар навиштаҷот гуфта шудааст, ки „ба Худованд Худои худ саҷда намоед ва танҳо ба Ӯ хизмат кунед“».

Он гоҳ шайтон аз Исо дур шуд ва фариштагон омада, ба Ӯ хизмат карданд.

Яъқуб 1:12-15

Хушбахт он касест, ки дар вақти санҷишҳо сабру тоқат дорад, зеро ҳангоме ки аз ин гуна имтиҳони зиндагӣ мегузарад, тоҷи ҳаётро ба даст меорад. Ин тоҷро Худо ба дӯстдорони Худ ваъда додааст. Аммо вақте ки ба васваса меафтед, нагӯед, ки «Худо маро месанҷад», чунки Худо ба васваса намеафтад ва дигаронро низ ба васваса намеандозад. Балки ҳар шахс он вақт ба васваса меафтад, ки ҳаваси бад мекунаду баъд саргарми он ҳавас шуда, ба доми васваса меафтад. Сипас, ҳамин ки дили вай бо ин ҳавас ҳомиладор мешавад, гуноҳро таваллуд мекунад. Гуноҳ бошад, ба воя расида, маргро таваллуд мекунад.

Яъқуб 4:7

Пас, ба Худо пурра итоат кунеду ба шайтон зид бароед ва шайтон аз пешатон мегурезад.

1-ум Юҳанно 2:15-17

Ба ин дунё ва ба ҳар он чи, ки дар он аст, дил набандед. Касе, ки ба ин дунё дил мебандад, муҳаббати Худо дар вай нест. Чунки ҳар чизе, ки дар ин дунё ҳаст, яъне ҳавасҳои нафсонӣ, чашмгуруснагӣ ва бо молу мулк калонгирӣ кардан, ҳамаи ин на аз ҷониби Падари Осмонӣ, балки аз ин дунё мебошад. Ин дунё бо ҳавасҳояш гузарон аст, аммо онҳое, ки хости Худоро иҷро мекунанд, то абад зинда мемонанд.

Дар лаҳзаҳое, ки дил ором нест

Юҳанно 14:27

Ман оромиро бо шумо мемонам, оромии Худамро ба шумо медиҳам. Ман онро ба шумо на ба он тавре медиҳам, ки ҷаҳон медиҳад. Ғаму ғуссаро аз дилҳоятон дур кунеду ҳаросон нашавед!

Матто 6:25-34

Бинобар ин, ба шумо мегӯям, ки ғами зиндагиатонро нахӯред, ки чӣ мехӯреду чӣ менӯшед ва ғами бадани худро нахӯред, ки чӣ мепӯшед. Магар зиндагӣ фақат аз хӯрок ва бадан аз пӯшок иборат аст? Ба парандаҳо нигоҳ кунед: онҳо на киштукор мекунанду на ҳосил ҷамъ мекунанд ва на дар анборҳо ҳосил захира мекунанд. Лекин Падари осмониатон онҳоро мехӯронад. Магар арзиши шумо аз парандаҳо баландтар нест? Кадоме аз шумо бо ғам хӯрдан умри худро ақаллан як соат дарозтар карда метавонад? Барои сарулибос ҳам чӣ ғам мехӯред? Ба нашъунамои савсанҳои саҳро нигоҳ кунед: онҳо на меҳнат мекунанду на ришта мересанд, лекин ба шумо мегӯям, ки ҳатто шоҳ Сулаймон бо тамоми ҳашамату сарваташ мисли яке аз онҳо либоси зебое напӯшидааст. Пас, агар Худо гиёҳ ё алаферо, ки имрӯз дар саҳро ҳасту пагоҳ ба танӯр партофта мешавад, чунин пӯшонад, наход шуморо, эй сустимонҳо аз он чанд маротиба беҳтар пӯшонда натавонад?!

Барои ҳамин ғам хӯрданро бас кунед ва нагӯед, ки „Мо чӣ мехӯрда бошем?“ „чӣ менӯшида бошем?“ ё „чӣ мепӯшида бошем?“ Чунки халқҳои дигар аз пайи ҳамаи ин чизҳо мебошанд. Падари осмониатон бошад, медонад, ки шумо ба ҳамаи он эҳтиёҷ доред. Шумо аввал Подшоҳии Худо ва ростии Ӯро ҷӯед ва Ӯ ҳамаи ин чизҳоро низ ба шумо медиҳад. Аз ин рӯ, ғами рӯзи ояндаро нахӯред, фардо ташвишҳои худро дорад. Барои ҳар рӯз ташвиши худи ҳамон рӯз басанда аст».

Филиппиён 4:6-7

Ғами ҳеҷ чизро нахӯред, балки барои ҳама чиз ҳангоми дуо бо илтимосу миннатдорӣ хоҳишҳои худро ба Худо бигӯед. Он гоҳ осоиштагии Худо, ки аз ҳар хирад болотар аст, дилу андешаҳои шуморо дар ягонагӣ бо Исои Масеҳ нигоҳ медорад.

Вақте ки ҳама чиз хуб аст

1-ум Тасолуникиён 5:16-18

Ҳама вақт шод бошед, ҳамеша дуо гӯед, дар ҳар ҳолат Худоро шукр гӯед, зеро хости Худо барои шумо, ки ба Исои Масеҳ тааллуқ доред, ҳамин аст.

Вақте ки дар бораи пул фикр мекунед

Матто 6:24

Ҳеҷ кас ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул.

Матто 19:16-30

Боре як мард пеши Исо омада, аз Ӯ пурсид: «Устод, барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ некие бояд кунам?» Ба вай гуфт: «Чаро дар бораи некуӣ аз Ман мепурсӣ? Танҳо Худо нек аст. Агар хоҳӣ, ки ҳаёти абадӣ насибат гардад, фармудаҳоро риоя намо». «Кадом фармудаҳоро?» – пурсид мард.

Исо қонунҳои асосиро номбар кард: «Қатл накун, зино накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо ва дигаронро мисли худат дӯст бидор». Ҷавонмард ҷавоб дод: «То ба имрӯз ҳамаи ин фармоишҳоро риоя кардаам. Ғайр аз ин, боз чӣ кор карданам лозим аст?» Исо ба вай гуфт: «Агар хоҳӣ, ки комил бошӣ, рафта, тамоми молу мулкатро фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ сарват дар осмон пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо».

Ҷавонмард хеле сарватманд буд, бинобар ин, аз шунидани ин суханон андӯҳгин гашта, аз он ҷо рафт.

Он гоҳ Исо ба шогирдонаш гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ба Подшоҳии Худо даромадани шахси сарватманд бениҳоят душвор аст. Боз мегӯям, ки аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

Шунидани ин суханон шогирдонро ба ҳайрат оварду онҳо пурсиданд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» Исо ба шогирдонаш бодиққат нигоҳ карда гуфт: «Барои одамизод ин кор ғайриимкон аст, вале барои Худо ҳама чиз имконпазир аст».

Он гоҳ Петрус гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем. Бо мо чӣ мешавад?» Исо ба онҳо ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, вақте ки дунё нав мешаваду Писари Одамизод бар тахти пуршукӯҳи Худ мешинад, дувоздаҳ нафари шумо низ ки Маро пайравӣ кардаед, бар тахтҳо нишаста, ба дувоздаҳ қабилаи Исроил ҳукмронӣ мекунед. Инчунин, ҳар касе ки барои Ман шуда, аз баҳри хонаҳо, бародарон ё хоҳарон, падар ё модар, фарзандон ё заминҳояш гузашта бошад, ҳамаи инро сад маротиба зиёдтар пайдо мекунад ва дар оянда ҳаёти абадӣ низ насибаш мегардад. Лекин бисёр аввалинҳо охирон мешаванд ва охиринҳо аввалин».

Луқо 12:15-21

Сипас, ба ҳама муроҷиат карда гуфт: «Аз ҳар гуна чашмгуруснагӣ ҳазар кунед, зеро ҳаёти одам аз бисёрии дороиаш иборат нест».

Баъд ба онҳо масалеро гуфт: «Замини як марди доро ҳосили фаровон дод. Вай ба худ фикр кард: „Чӣ кор бояд кунам, охир барои ҷамъ кардани ҳосили худ ҷое надорам?“ Баъд гуфт: „Ана чӣ кор мекунам – анборҳои худро вайрон карда, анборҳои калонтар месозам. Баъд тамоми ҳосилу сарватамро ба он ҷо бурда, ба худ мегӯям: Ту сарвати бисёре дорӣ, ки барои солҳои зиёде мерасад. Акнун роҳат кун, бихӯр, бинӯш ва кайфу сафо карда гард“. Вале Худо ба вай гуфт: „Эй беақл! Ҳамин шаб ҷонат аз ту гирифта мешавад. Пас, он чи захира кардаӣ, насиби кӣ мегардад?“

Ҳамин тавр бо ҳар касе мешавад, ки барои худ сарват ҷамъ мекунад, вале дар назари Худо доро нест».

Луқо 16:9-13

Пас, Ман ба шумо мегӯям: Пулу моли ин дунёро ба он сарф намоед, ки барои худ дӯстонро пайдо бикунед, то дар вақти тамом шудани дороиятон онҳо шуморо дар хонаҳои абадӣ қабул кунанд. Касе, ки дар кори майда вафодор бошад, дар кори калон ҳам вафодор мемонад. Ҳамчунин, касе, ки дар кори майда беинсоф бошад, дар кори муҳим ҳам беинсофӣ мекунад. Пас, агар ба шумо дороии ин дунёро бовар карда нашавад, кӣ ба шумо сарвати ҳақиқиро бовар мекунад? Ва агар ба шумо моли бегонаро бовар карда нашавад, кӣ моли худи шуморо, ба шумо медиҳад?

Ҳеҷ хизматгор ба ду хоҷа хизмат карда наметавонад, чунки ё якеашро дӯст медораду дигарашро бад мебинад, ё ба яке вафодор мемонаду дигарашро писанд намекунад. Шумо низ наметавонед ҳам бандаи Худо бошеду ҳам бандаи пул».

1-ум Тимотиюс 6:7-10, 17-19

Зеро мо ба ин дунё ҳеҷ чиз наовардаем ва ҳамроҳи худ ба он дунё чизе бурда наметавонем. Аз ин рӯ, агар ризқу рӯзӣ ва сарулибос дошта бошем, бояд қаноат кунем. Онҳое, ки сарватманд шудан мехоҳанд, ба васваса, дом ва бисёр ҳавасҳои аблаҳонаву зараровар гирифтор мешаванд, ки одамонро ба фалокат дучор намуда, несту нобуд мекунанд. Пулпарастӣ решаи ҳар намуди бадӣ мебошад. Баъзе одамон аз пайи он рафта аз имон дур шудаанд ва ба азобҳои бисёр дучор гардидаанд. Сарватмандони ин дунёро насиҳат бикун, ки ҳавобаланд нашаванд ва ба сарвати дурӯза умед набанданд, балки ба Худо умед банданд, ки ҳама чизро барои ҳаловати мо ба таври фаровон медиҳад. Ба онҳо фармон деҳ, ки пулашонро барои корҳои нек сарф кунанд. Онҳо бояд доимо корҳои нек кунанд ва саховатманду дасткушод бошанд. Ба ин восита онҳо бо корҳои некашон дар он дунё ганҷи рӯҳоние ҷамъ мекунанд, ки он мисли таҳкурсии бино мустаҳкам меистад. Бо ҳамин роҳ ҳаёти ҳақиқиро ба даст меоранд.

Вақте ки дар бораи коратон фикр мекунед

Эфесусиён 6:7-8

Хизмати шумо на ҳамчун ба инсон, балки ҳамчун ба Худованд бо майлу рағбат бошад. Фаромӯш накунед, ки ҳар кас, хоҳ ғулому хоҳ озод, барои ҳар кори некаш аз Худованд мукофот мегирад.

Эфесусиён 4:28

Дуздон, дигар дуздӣ накунед. Баръакс, бо дастони худ меҳнати фоиданок кунед, ки барои хайрияи муҳтоҷон чизе дошта бошед.

Эфесусиён 6:5-9

Ғуломон, ба хӯҷаинони хокии худ аз рӯйи иззату эҳтиром бо тарс ва самимона итоат кунед гӯё ба Масеҳ мекарда бошед. Мисли ғуломи хушомадгӯй, ки дар пеши соҳибаш нағз кор карда, дар набудани ӯ бо дили нохоҳам кор мекунад, хизмат накунед. Балки ҳамчун ғуломи Масеҳ хости Худоро бо ҷону дил иҷро намоед. Хизмати шумо на ҳамчун ба инсон, балки ҳамчун ба Худованд бо майлу рағбат бошад. Фаромӯш накунед, ки ҳар кас, хоҳ ғулому хоҳ озод, барои ҳар кори некаш аз Худованд мукофот мегирад.

Хӯҷаинон, шумо низ ҳамин муомиларо нисбати ғуломони худ кунед. Ба онҳо дӯғу пӯписа заданро бас намоед. Дар ёд дошта бошед, ки дар осмон як Хӯҷаин доред, ки Ӯ ҳам хӯҷаини шумову ҳам хӯҷаини ғуломонатон аст ва ба ҳама бо як чашм нигоҳ мекунад.

Марқус

Марқус

1. Пешгуфтор

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

Пешгуфтор

ХУШХАБАРИ

МАРҚУС

Пешгуфтор

Чуноне ки аз сарчашмаҳои қадимтарини таърихӣ маълум аст, Юҳанно, ки лақабаш Марқус буд, муаллифи ин китоб мебошад. Муаллиф ин Хушхабарро аз рӯйи нақли Петруси фиристода навиштааст, ки ӯ шоҳиди воқеаҳои ҳаёт ва маргу зиндашавии Исои Масеҳ буд.

Ин китоб аз ҷиҳати ҳаҷм дар байни чор Хушхабари Аҳди Нав кӯтоҳтарин мебошад. Аз рӯйи замони навишта шуданаш бошад, аввалин Хушхабар аст, ки дар бораи хизматгузорӣ ва таълимоти Исои Масеҳ нақл мекунад.

Дар ин китоб калимаҳои зиёди арамӣ ва расму оинҳои яҳудиён шарҳ дода шудаанд. Ин гувоҳӣ медиҳад, ки Хушхабари Марқус барои ғайрияҳудиён навишта шудааст. Марқус аллакай аз аввали китоб сар карда, диққати хонандаро ба муъҷизаҳои бузурги Исо ҷалб месозад. Исо баъд аз интихоб кардани чор нафар шогирдаш дарҳол ба нишон додани муъҷиза сар карда, мардеро аз рӯҳи нопок халос мекунад, хушдомани Шимъун ва як тӯда одамони беморро шифо мебахшад. Девҳо қудрати Исоро дида, бо тарсу ларз ба Ӯ итоат мекарданд. Вале роҳбарони динӣ ба Исо зид баромада, мардумро ба шӯр меоварданд ва Ӯро куштан мехостанд.

Марқус аз шаҳодатҳои ҳаққонии шоҳидони зиндагии Исо истифода бурда, таъкид мекунад, ки Исои Масеҳ на фақат пайғамбар, балки бештар аз он, Писари Худо мебошад.

Муаллиф воқеаҳоро ба таври ҳаяҷонбахш тасвир намуда, ба ҳама мефаҳмонад, ки Исо аз рӯҳҳои нопок, аз беморӣ ва аз марг дида қудратмандтар аст. Аммо мувофиқи китоби Марқус муъҷизаи бузургтарини Исо азоб кашида, ҷон додани Ӯ буд. Ин муъҷизаро аввалин шуда, мирисади румӣ фаҳмид. Вай дар салиб ҷони Худро фидо кардани Исоро дида гуфт: «Дар ҳақиқат ин Мард Писари Худо буд» (15:39).

Марқус муносибати Исоро нисбат ба ғайрияҳудиён тасвир карда, бо суханони «Хонаи ибодат барои ҳамаи халқҳо» аҳамияти паҳн кардани хушхабарро дар байни халқҳои ғайрияҳудӣ ифода намудааст.

Инчунин, Марқус, ки худаш пайрави Исо буд, ба хонандагон хотиррасон мекунад, ки ҳаёти масеҳиёна осон нест, зеро пайрави Исо бояд ба дигарон хизмат кунад ва аз азобу уқубатҳо натарсад. Аввалин пайравони Исо, ки қабрро холӣ диданд, се зан буданд. Фаришта ба онҳо гуфт: «Ҳайрон нашавед! Шумо Исои Носирии ба салиб мехкӯбшударо меҷӯед. Вай зинда шуд ва дар ин ҷо нест!» (16:6).

1

Насиҳати Яҳёи Таъмиддиҳанда

1^1•Хушхабар дар бораи Исои Масеҳ, ки Писари Худост, чунин сар мешавад: 2Дар китоби Ишаъё пайғамбар суханони Худо омадаанд:

«Ман пешопеши Ту хабаррасони Худро мефиристам,
то барои омаданат роҳ тайёр кунад.+

3Касе дар биёбон фарёд зада мегӯяд:

„Барои Худованд роҳро тайёр кунед ва онро рост намоед!“»

4Ин шахс Яҳё буд, ки ӯро Таъмиддиҳанда меномиданд. Ӯ ба биёбон омада, мардумро насиҳат мекард. Ӯ ба онҳо мегуфт, ки барои бахшида шудани гуноҳҳояшон бояд тавба карда, аз гуноҳ даст кашанд ва дар об таъмид бигиранд, ки рамзи шуста шудани гуноҳҳо мебошад+.

5Мардуми тамоми сарзамини Яҳудия ва аҳолии шаҳри Уршалим назди Яҳё меомаданд. Онҳо ба гуноҳҳои худ иқрор мешуданд ва Яҳё онҳоро дар дарёи Урдун таъмид медод+.

6Либоси Яҳё аз пашми шутур, камарбанди ӯ аз чарм ва хӯрокаш малаху асали саҳроӣ буд. 7Ӯ ба мардум эълон карда мегуфт: «Баъд аз ман Тавонотаре меояд, ки ман ҳатто сазовори хам шуда кушодани банди пойафзори Ӯ нестам. 8Ман шуморо бо об таъмид медиҳам, вале Ӯ шуморо бо Рӯҳулқудс, яъне Рӯҳи Худо таъмид хоҳад дод».

Таъмиди Исо

9•Рӯзе Исо аз шаҳри Носира, ки дар вилояти Ҷалил буд, ба назди Яҳё омад ва Яҳё Ӯро дар дарёи Урдун таъмид дод+. 10Вақти аз об баромадан Исо дид, ки осмон кушода шуд ва Рӯҳулқудс ба сурати кабӯтаре пойин фаромада, дар болои Вай қарор гирифт+. 11Сипас аз осмон овозе садо дод: «Ту Писари азизи Ман ҳастӣ ва Ман аз Ту хеле хушнудам»+.

12Рӯҳулқудс дарҳол Исоро ба биёбон бурд. 13Ӯ дар он ҷо чил рӯз монд ва шайтон Ӯро меозмуд. Исо дар байни ҳайвоноти ваҳшӣ буд ва фариштагон ба Ӯ хизмат мекарданд+.

Оғози хизмати Исо

14•Пас аз дастгир шудани Яҳё, Исо ба вилояти Ҷалил омад ва хушхабари Худоро ба мардум эълон мекард. 15Ӯ мегуфт: «Вақт фаро расид ва Подшоҳии Худо наздик аст. Тавба карда, аз гуноҳҳоятон рӯй гардонед ва ба хушхабар имон оваред»+.

16Рӯзе ҳангоме ки Исо аз назди баҳри Ҷалил мегузашт, ду бародареро дид, ки моҳигир буданд. Онҳо ба баҳр тӯр меандохтанд. Номи яке Шимъун ва номи дигаре Андриёс буд+. 17Исо ба онҳо гуфт: «Маро пайравӣ кунед, то ба ҷойи моҳӣ, ҷамъ кардани мардумро ба шумо омӯзам»+. 18Онҳо тӯрҳои худро дарҳол партофта, Ӯро пайравӣ карданд+.

19Каме дуртар рафта, Исо писарони Забдойро дид, ки Яъқуб ва Юҳанно ном доштанд. Онҳо дар қаиқи худ тӯрҳои моҳигириро таъмир мекарданд. 20Исо дарҳол онҳоро даъват намуд ва онҳо падарашон Забдойро бо мардикорон дар қаиқ монда, Ӯро пайравӣ карданд.

Шифо ёфтани марди ҷинзада

21•Сипас, онҳо ба шаҳри Кафарнаҳум омада, дар рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат ба ҷамоатхона рафтанд. Дар он ҷо Исо ба таълим додани мардум оғоз намуд+. 22Мардум аз таълимоти Ӯ дар ҳайрат монданд, зеро Ӯ на ба монанди устодони шариат, балки чун шахси соҳибқудрат онҳоро таълим медод+.

23Айнан, ҳамон вақт, дар ҷамоатхона марде, ки гирифтори рӯҳи нопок, яъне ҷин буд, фарёд зада, гуфт: 24«Моро ба ҳоламон гузор! Ту ба мо чӣ кор дорӣ, эй Исои Носирӣ? Магар барои нобуд кардани мо омадаӣ?! Туро медонам! Ту Шахси поки Худо ҳастӣ!»+

25Вале Исо рӯҳи нопокро сарзаниш карда, фармуд: «Хомӯш шав ва аз вай берун баро». 26Рӯҳи нопок мардро ба замин афтонда, бо овози баланд фарёд заду аз вай берун шуд+. 27Ҳама ба ҳайрат афтоданд ва ба якдигар мегуфтанд: «Ин чӣ таълимоти нав ва боқудратест? Ӯ ҳатто ба рӯҳҳои нопок амр медиҳад ва онҳо ба Вай итоат мекунанд!»+
28Овозаи Исо зуд дар тамоми вилояти Ҷалил паҳн шуд.

Шифо ёфтани бисёр одамон

29Ҳамин ки Исо аз ҷамоатхона баромад, бо ҳамроҳии Яъқуб ва Юҳанно ба хонаи Шимъуну Андриёс рафт. 30Вақте ки ба он ҷо расиданд, ба Исо зуд гуфтанд, ки хушдомани Шимъун бо таби баланд дар бистар хобидааст+. 31Вай назди зан омад ва аз дасташ гирифта, ӯро бархезонд. Таби зан паст шуд ва ӯ ба меҳмоннавозии онҳо машғул шуд+.

32Он бегоҳ, ҳангоми нишасти офтоб одамон ҳамаи беморону ҷинзадагонро ба назди Исо оварданд. 33Тамоми аҳолии шаҳр ҳам назди дари хонаи онҳо ҷамъ омаданд. 34Ӯ одамони зиёдро аз бемориҳои гуногун шифо дод ва бисёр ҷинҳоро аз одамон берун кард, аммо ба ҷинҳо иҷозати гап заданро намедод, чунки онҳо кӣ будани Ӯро медонистанд+.

Дуои Исо дар ҷойи беодам

35•Саҳарии барвақт, вақте ҳанӯз торик буд, Исо берун баромада, ба ҷойи беодам рафта, дуо кард+. 36Шимъун ва ҳамроҳонаш бошанд, ба ҷустуҷӯи Исо баромаданд. 37Ӯро ёфта, ба Вай гуфтанд: «Ҳама Туро мекобанд». 38Вале Исо гуфт: «Биёед, ба шаҳру деҳоти гирду атроф низ биравем, то ки ба мардуми он ҷо ҳам хушхабарро эълон намоям, чунки Ман барои иҷрои ҳамин кор омадаам».

39Баъд Ӯ ба тамоми гӯшаву канори вилояти Ҷалил сафар карда, дар ҷамоатхонаҳо хушхабарро эълон мекард ва ҷинҳоро аз одамон берун меронд.

Покшавии марде, ки бемории пӯст дошт

40•Рӯзе ба назди Исо марде, ки бемории пӯст дошт, омад. Вай ба зону нишаста, зорӣ карда гуфт: «Агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок созӣ»+. 41Дили Исо ба ҳоли мард сӯхт ва дасташро ба вай аз одамон берун кард расонда гуфт: «Албатта, мехоҳам! Пок шав!» 42Дарҳол бемории мард нест шуда, баданаш пок гашт+.

43Исо ӯро зуд ҷавоб дода, таъкидкунон+
44гуфт: «Дар ин бора ба ҳеҷ кас нагӯй, балки рост назди коҳин рафта, худро нишон деҳ. Баъд барои пок шудани худ, чӣ тавре ки Мусо фармудааст, қурбонӣ бикун, то ба мардум шаҳодате гардад»+. 45Вале он мард берун баромада, ошкоро ин хабари хушро паҳн мекард. Барои ҳамин, Исо дигар озодона ба шаҳр даромада натавонист, балки дар саҳро монд. Бо вуҷуди ин, мардум аз ҳама ҷо ба назди Ӯ меомаданд+.

2

Шифо ёфтани марди шал

2^1•Пас аз чанд рӯз Исо ба шаҳри Кафарнаҳум баргашт ва овозаи дар хона буданаш зуд паҳн шуд+. 2Хона чунон пур аз одам шуд, ки ҳатто дар назди дар ҷойи истодан набуд. Исо ба онҳо каломи Худоро таълим медод. 3Ҳамин вақт чор нафар шалеро бардошта, назди Исо оварданд. 4Вале аз бисёрии мардум ба Ӯ наздик шуда натавониста, боми хонаро аз болои сари Исо кушоданд ва шалро якҷоя бо ҷойгаҳаш пойин фароварданд+. 5Исо имони онҳоро дида, ба шал гуфт: «Писарам, гуноҳҳоят бахшида шуданд!»+

6Баъзе аз устодони шариате, ки дар он ҷо нишаста буданд, аз дили худ чунин фикрҳо мегузаронданд: 7«Чаро Ӯ чунин суханони куфр мегӯяд! Ғайр аз Худо кӣ гуноҳҳоро бахшида метавонад?»+

8Исо ҳамон лаҳза дар дилаш фикри онҳоро фаҳмида гуфт: «Чаро дар дили худ чунин фикрҳо доред? 9Кадомаш осонтар аст: ба шал гуфтани он ки „гуноҳҳои ту бахшида шуданд“ ё гуфтани он ки „бархез, ҷойгаҳатро бардошта, роҳ гард?“ 10Пас, Ман ба шумо исбот мекунам, ки Писари Одамизод дар рӯйи замин ҳаққи бахшидани гуноҳҳоро дорад». Ӯ ба шал гуфт: 11«Ба ту мегӯям, бархез, ҷойгаҳатро бардошта ба хонаат рав».

12Он мард аз ҷояш хеста, зуд ҷойгаҳашро ҷамъ карду дар пеши назари мардуме, ки дар ҳайрат монда буданд, роҳ гашт. Ҳама Худоро ситоиш карда, ба якдигар мегуфтанд: «То ҳол монанди ин чизе надида будем!»

Даъват шудани Левӣ

13•Исо боз ба соҳили баҳр рафт. Мардум дар гирди Ӯ ҷамъ омаданд ва Ӯ онҳоро таълим медод. 14Баъд Исо роҳашро давом дода, Левии писари Ҳалфойро дид, ки дар ҷойи ҷамъоварии андоз менишаст. Исо ба вай гуфт: «Аз паси Ман биё». Левӣ бархест ва аз паси Ӯ равона шуд.

15Вақте ки Исо бо шогирдонаш дар хонаи Левӣ таом мехӯрд, бисёр андозгирон ва онҳое, ки гунаҳкор ҳисоб мешуданд, низ дар сари он дастархон буданд, чунки бисёриҳо аз пайи Исо мерафтанд.

16Баъзе устодони шариат, ки аз равияи фарисиён буданд, Исоро бо гунаҳкорону андозгирон дар сари як дастархон дида, ба шогирдони Ӯ гуфтанд: «Чаро Ӯ бо андозгирону гунаҳкорон хӯрок мехӯрад?»+

17Исо инро шунида, ба онҳо гуфт: «Ба табиб на одамони солим, балки беморон муҳтоҷанд. Ман ҳам барои он омадаам, ки на накукорон, балки гунаҳкоронро даъват намоям»+.

Савол дар бораи рӯза

18•Дар он айём ҳам шогирдони Яҳё ва ҳам фарисиён рӯза гирифта буданд. Баъзе касон назди Исо омада, пурсиданд: «Чаро шогирдони Яҳё ва шогирдони фарисиён рӯза медоранду шогирдони Ту не?»+

19Исо ба онҳо гуфт: «Оё дӯстони домод дар тӯйи арӯсӣ, ҳангоме ки домод бо онҳост, рӯза мегиранд? То домод бо онҳост, онҳо рӯза гирифта наметавонанд+. 20Вале вақте мерасад, ки домод аз байнашон гирифта мешавад ва он рӯз онҳо низ рӯза мегиранд+.

21Ҳеҷ кас аз матои нав ба либоси куҳна дарбеҳ ё поргӣ намекунад, чунки дарбеҳ ё поргии нав аз либоси куҳна ҷудо шуда медарад ва ҷойи даридаи либос боз ҳам бадтар мешавад. 22Инчунин, ҳеҷ кас шароби навтайёршударо ба халтаи чармини куҳна намерезад, чунки аз турш шудани шароб халта дарида, ҳам шароб мерезад ва ҳам худи халта аз кор мебарояд. Бинобар ин, шароби навтайёршударо ба халтаи нав мерезанд».

Савол дар бораи рӯзи шанбе, яъне рӯзи истироҳат

23Як рӯзи шанбе Исо ва шогирдонаш аз байни киштзорҳои гандум мегузаштанд ва шогирдон роҳравон хӯшаҳои гандумро меканданд. 24Баъзе аз фарисиён ба Исо гуфтанд: «Чаро онҳо кореро мекунанд, ки кардани он дар рӯзи шанбе раво нест?»

25Исо дар ҷавоб гуфт: «Магар дар навиштаҷот нахондаед, ки шоҳ Довуд бо ҳамроҳонаш гурусна монда, аз эҳтиёҷмандӣ чӣ кор карда буд? 26Вақте ки Абётор саркоҳин буд, Довуд ба хонаи Худо даромада, нони ба Худо тақдимшударо гирифта хӯрд ва ба ҳамроҳонаш низ дод. Ҳол он ки аз рӯйи шариат фақат ба коҳинон хӯрдани он нон мумкин аст».

27Боз давом дод: «Рӯзи шанбе барои инсон офарида шудааст, на инсон барои рӯзи шанбе. 28Бинобар ин, Писари Одамизод ҳатто Хоҷаи рӯзи шанбе аст».

3

Шифо додан дар рӯзи шанбе

3^1•Бори дигар Исо ба ҷамоатхона даромад. Дар он ҷо марде буд, ки дасташ хушк шуда буд+. 2Баъзе одамон Исоро мушоҳида мекарданд, ки оё он мардро дар рӯзи шанбе шифо медиҳад ё не, то Ӯро айбдор карда тавонанд+. 3Исо ба он марди дасташ хушкшуда гуфт: «Ин ҷо биё».

4Сипас ба онҳо гуфт: «Ба фикри шумо дар рӯзи шанбе некӣ кардан равост ё бадӣ кардан? Ҷони касеро наҷот додан ё нобуд кардан?» Аммо онҳо хомӯш буданд+. 5Исо бо ғазаб ба онҳо нигоҳ карду аз кундфаҳмӣ ва саркашиашон ғамгин гашт ва ба он мард гуфт: «Дастатро дароз кун!» Вай дасташро дароз карду дасташ сиҳат шуд+. 6Фарисиён аз ҷамоатхона баромада, зуд бо тарафдорони Ҳиродус муҳокима карда, нақшаи куштани Исоро кашиданд.

Мардум аз пайи Исо мераванд

7Ҳангоме ки Исо бо шогирдонаш ба тарафи баҳр равона шуд, мардуми бисёре аз вилояти Ҷалилу сарзамини Яҳудия,+
8аз шаҳри Уршалим, инчунин, аз сарзамини Адуму атрофи дарёи Урдун ва аз Суру Сидун аз паси Ӯ мерафтанд. Мардуми зиёд дар бораи корҳои Исо шунида, дар гирди Ӯ ҷамъ меомаданд. 9Аз сабаби бисёрии мардум Исо ба шогирдонаш фармуд, ки барояш қаиқе тайёр кунанд, то ки одамон ба Ӯ фишор наоранд. 10Азбаски Исо беморони зиёдеро шифо бахшида буд, ҳамаи беморон аз ҳар тараф Ӯро фишор медоданд, то дасташон ба Ӯ расаду шифо ёбанд+. 11Рӯҳҳои нопок баробари дидани Ӯ худро дар наздаш ба замин мепартофтанд ва фарёдзанон мегуфтанд: «Ту Писари Худо ҳастӣ!»+
12Вале Исо бо таъкиди қатъӣ ба онҳо амр мекард, ки дар бораи Ӯ овоза паҳн накунанд+.

Интихоби дувоздаҳ фиристода

13•Сипас, Исо ба кӯҳ баромада, онҳоеро ки мехост, ба наздаш даъват кард ва онҳо ба назди Ӯ омаданд. 14Ӯ аз байни онҳо дувоздаҳ нафарро фиристода номид ва онҳоро барои доимо бо Ӯ будан ва эълон кардани хушхабари Худо таъин намуд. 15Ҳамчунин, Ӯ ба онҳо қудрати берун кардани ҷинҳоро дод.

16Он дувоздаҳ нафар инҳоянд: Шимъун, ки Исо ӯро Петрус меномид,+
17Яъқуб ва Юҳанно, ки писарони Забдой буданд ва Исо онҳоро «писарони раъд» меномид,+
18Андриёс, Филиппус ва Барталмо, Матто ва Тумо, Яъқуби писари Ҳалфой ва Таддо, Шимъуни Ватандӯст+
19ва Яҳудои Исқарютӣ, ки баъдтар ба Исо хиёнат мекунад+.

Исо ва сардори ҷинҳо

20•Баъд Исо ба хона рафт. Мардуми зиёде боз ҷамъ омада буданд, ки Ӯ ва шогирдонаш ҳатто фурсати хӯрок хӯрдан наёфтанд+. 21Бо шунидани ин хабар хешу табори Исо ба наздаш омада, хостанд Ӯро бо худ баранд, зеро мегуфтанд, ки Ӯ аз ақл бегона шудааст+. 22Гурӯҳе аз устодони шариат, ки аз Уршалим омада буданд, чунин мегуфтанд: «Ӯ дар Худ Баал-Забул, сардори ҷинҳоро дорад ва бо қудрати вай ҷинҳоро берун мекунад»+.

23Исо онҳоро ба наздаш даъват карда, бо масал гуфт: «Чӣ тавр шайтон худашро берун карда метавонад? 24Давлате, ки дар дохили худ аз ҳам ҷудо шуда, ҷанг мекунад, устувор намемонад. 25Ҳамчунин, хонаводае, ки байни аъзоёнаш ҷудоӣ афтодааст, устувор намемонад. 26Агар шайтон бар зидди худаш биҷангад ва дар худ ҷудоӣ дошта бошад, устувор намемонад, балки нобуд мешавад.

27Ҳеҷ кас наметавонад ба хонаи шахси пурзӯр даромада, молу мулкашро дуздад, ба ғайр аз он ки аввал дасту пойи он мардро бандад ва он вақт хонаи ӯро ғорат кунад.

28Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар гуноҳе, ки инсон мекунад ва ҳар сухани куфре, ки мегӯяд, бахшида мешавад. 29Вале касе, ки бар зидди Рӯҳулқудс, яъне Рӯҳи Худо сухани куфр мегӯяд, ҳаргиз бахшида намешавад ва бори ин гуноҳаш то абад бар гарданаш мемонад»+. 30Ин суханонро Исо ба хотири он гуфт, ки баъзеҳо дар борааш мегуфтанд: «Ӯ гирифтори рӯҳи нопок аст».

Модар ва бародарони Исо

31•Он гоҳ модар ва бародарони Исо омада, дар берун истода, шахсеро фиристоданд, ки Ӯро даъват кунад+. 32Исо дар байни мардум нишаста буд ва онҳо ба Ӯ гуфтанд: «Модар ва бародарону хоҳаронат дар берун истодаанд ва Туро мепурсанд». 33Ӯ дар ҷавоб гуфт: «Модар ва бародарони Ман кистанд? – 34ва ба атрофиёнаш нигоҳе карду давом дод, – Инҳо модар ва бародарони Ман ҳастанд! 35Ҳар касе, ки хости Худоро иҷро мекунад, бародар, хоҳар ва модари Ман аст»+.

4

Масал дар бораи деҳқон

4^1•Бори дигар Исо дар соҳили баҳр ба мардум таълим медод. Азбаски тӯда-тӯда одамон дар гирдаш ҷамъ шуданд, Ӯ ба қаиқе нишаст ва одамон бошанд, дар соҳил меистоданд. 2Ӯ бисёр чизҳоро ба онҳо бо масалҳо таълим дод. Ӯ гуфт:

3«Гӯш кунед! Рӯзе як деҳқон барои кишт кардан ба киштзор меравад. 4Ҳангоми дона коштанаш як миқдори он ба пайраҳа меафтад ва парандаҳо омада, онҳоро аз замин чида мехӯранд. 5Миқдори дигари он ба замини санглоху камхок меафтад. Аз сабаби чуқур набудани хоки замин он зуд месабзад. 6Вале бо баромадани офтоб майсаи навхез пажмурда шуда, аз сабаби решаи мустаҳкам надоштанаш хушк мешавад. 7Миқдори дигараш ба замини хордор меафтад ва хорҳо қад кашида, майсаи навсабзидаро пахш мекунанду намегузоранд, ки он ҳосил диҳад. 8Лекин баъзе донаҳо ба замини хуби ҳосилхез афтода месабзанд ва қад кашида сӣ, шаст ва сад баробар зиёдтар ҳосил медиҳанд».

9Боз гуфт: «Пас, ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!»+

10•Вақте ки Ӯ танҳо буд, пайравонаш ҳамроҳи дувоздаҳ фиристода аз Ӯ маънои масалро пурсиданд. 11Исо ҷавоб дод: «Фаҳмиши сирри Подшоҳии Худо ба шумо ато шудааст. Вале барои онҳое, ки бо мо нестанд, ҳама чиз бо масалҳо таълим дода мешавад,+
12то ки онҳо

„бо чашмони худ бинанду дарк накунанд,
бо гӯшҳои худ гӯш кунанду нафаҳманд
ва ба Худо рӯ наоваранд,
то Худо гуноҳҳояшонро бубахшад“».+

Маънидод кардани масал дар бораи деҳқон

13Баъд Исо аз онҳо пурсид: «Магар маънои ин масалро нафаҳмидед? Пас ҳамаи масалҳои дигарро чӣ тавр мефаҳмед?

14Деҳқон каломи Худоро мекорад+. 15Донаҳое, ки ба пайраҳа меафтанд, онҳое мебошанд, ки каломро мешунаванд, вале шайтон зуд омада, каломи дар дили онҳо кошташударо медуздад. 16Донаҳои ба замини санглох афтода касоне мебошанд, ки каломро шунида, дарҳол бо шодӣ онро қабул мекунанд, 17вале азбаски реша надоранд, муддати кӯтоҳе устувор меистанд. Баъд ба хотири он ки ба каломи Худо бовар мекунанд, ба душворӣ ва азоб дучор шуда, зуд имони худро аз даст медиҳанд+. 18Донаҳое, ки ба замини хорзор меафтанд, монанди он аст, ки баъзе касон каломро мешунаванд, 19аммо ғаму ташвиши зиндагӣ, орзуи бойигарӣ ва майлу рағбат ба чизҳои дигар фикру хаёлашонро ба худ банд карда, каломро пахш менамоянд ва дар натиҷа онҳо ҳеҷ ҳосиле намеоранд+. 20Вале донаҳои ба замини ҳосилхез афтода, касоне мебошанд, ки каломро шунида, қабул мекунанду сӣ, шаст ва сад баробар бештар самар меоранд»+.

Масал дар бораи чароғ

21•Баъд Ӯ аз онҳо пурсид: «Магар чароғро барои он меоранд, ки зери зарф ё кате гузоранд? Оё онро ба чароғпоя намегузоранд+? 22Ҳамин тавр, ҳеҷ чизи пинҳоне нест, ки ошкор нашавад ва чизи пӯшидае нест, ки равшан нагардад+. 23Пас, ҳар кӣ гӯш дорад, бишнавад!+

24Суханонеро, ки мешунавед, бодиққат мулоҳиза намоед. Бо кадом санги тарозу, ки баркашед, бо ҳамон санг ва ҳатто зиёдтар аз он барои шумо бармекашанд+. 25Зеро ба ҳар касе, кӣ чизе дорад, боз дода мешавад. Лекин аз касе, ки ҳеҷ чиз надорад, ҳатто он чизи андаке, ки дорад, гирифта мешавад».

Масал дар бораи сабзиши дона

26Исо суханони Худро давом дода гуфт: «Подшоҳии Худо монанди он аст, ки шахсе ба замин донаҳо мепошад 27ва шабҳо хоб мераваду рӯзҳо бедор мешавад, донаҳо бошанд, сабзида нашъунамо меёбанд. Вале он шахс намедонад, ки донаҳо чӣ гуна сабзида, нашъунамо меёбанд. 28Чунки худи замин донаҳоро месабзонад. Аввал дона сабзида, қад мекашад, баъд хӯша пайдо шуда, аз дона пур мешавад. 29Ҳамин ки хӯшаҳо пухта мерасанд, вай бо дос меояд, чунки мавсими ҳосил расидааст»+.

Масал дар бораи тухми хардал

30•Инчунин, Исо гуфт: «Подшоҳии Худоро ба чӣ муқоиса кунем? Бо кадом масал онро шарҳ диҳем? 31Вай монанди тухми хардалест, ки ҳангоми дар замин коштан аз ҳамаи тухмҳои рӯйи дунё майдатарин мебошад,+
32вале баъд аз кошта шудан, калон мешаваду аз ҳама растаниҳо калонтар мегардад ва шохаҳояш то андозае баланд мешаванд, ки парандаҳо дар сояаш лона месозанд».

33Ҳамин тавр, ба қадре ки мардум фаҳмида метавонист, Ӯ каломи Худоро бо чунин масалҳои зиёд баён мекард. 34Исо бе масал ба онҳо сухан намегуфт, вале маънои масалҳоро ба шогирдонаш дар танҳоӣ мефаҳмонд.

Ором кардани тӯфон

35•Бегоҳии ҳамон рӯз Ӯ ба шогирдонаш гуфт: «Биёед, ба дигар тарафи баҳр мегузарем»+. 36Сипас, онҳо мардумро ҷавоб доданд ва ба қаиқе, ки Исо дар он нишаста буд, савор шуда, равона шуданд. Чанд қаиқи дигар низ ҳамроҳи Ӯ буд.

37Ногаҳон тӯфони сахте сар шуд. Мавҷҳо бо зарб ба қаиқ бармехӯрданд ва оқибат қаиқ аз об пур шуд+. 38Аммо Исо дар қафои қаиқ сарашро ба болишт гузошта мехобид. Шогирдон Ӯро бедор карда гуфтанд: «Устод! Магар парво надорӣ, ки мо ҳалок мешавем?!»

39Ӯ аз хоб хест ва ба шамол фармон дода, ба баҳр гуфт: «Хомӯш шав! Ором бош!» Ҳамон лаҳза бод аз вазидан бозмонд ва дар ҳама ҷо оромии том ҳукмфармо шуд.

40Исо ба шогирдон гуфт: «Чаро ин қадар тарсидед? Оё ҳоло ҳам боварӣ надоред?» 41Вале онҳо, ки ба тарсу ҳарос афтода буданд, ба якдигар мегуфтанд: «Ин Кист, ки ҳатто шамолу баҳр ба Ӯ итоат мекунанд?»

5

Шифо ёфтани марди ҷинзада

5^1•Ҳамин тавр, Исо ва шогирдонаш ба тарафи дигари баҳр, ба сарзамини ҷадариён расиданд. 2Ҳангоми ба соҳил фаромадани Исо, як шахсе, ки гирифтори рӯҳи нопок, яъне ҷин буд, якбора аз қабристон берун баромада, бо Исо рӯ ба рӯ шуд. 3Ин мард дар қабристон зиндагӣ мекард ва ҳеҷ кас ӯро ҳатто бо занҷир ҳам баста, нигоҳ дошта наметавонист. 4Борҳо дасту пояшро бо занҷиру бандҳо баста буданд, вале ӯ занҷиру бандҳоро пора-пора мекард. Касе барои идора кардани вай қувват надошт. 5Ӯ шабу рӯз доимо дар қабристон ва теппаҳо дод зада мегашту худро бо сангҳо зада, маҷрӯҳ мекард.

6Вақте ки ӯ Исоро аз дур дид, давон-давон ба наздаш омада, саҷда кард. 7-8Исо ба вай фармон дод: «Эй рӯҳи нопок, аз ин мард берун шав». Вай бошад, бо овози баланд фарёд зада гуфт: «Эй Исо, Писари Худои Таоло, ба ман чӣ кор дорӣ? Аз барои Худо маро азоб надеҳ!»+

9Исо аз ӯ пурсид: «Номат чист?» Ӯ ҷавоб дод: «Номам Лашкар аст, чунки мо бисёрем». 10Вай аз Исо бисёр илтимос кард, ки онҳоро аз он сарзамин берун накунад.

11Ҳамон ҷо дар болои теппа галаи калони хукҳо мечарид. 12Рӯҳҳои нопок Исоро зорию тавалло карда, гуфтанд: «Моро ба хукҳо фирист ва иҷозат деҳ, ки ба онҳо дароем». 13Исо ба онҳо иҷозат дод. Он гоҳ рӯҳҳои нопок аз он мард берун баромада, ба даруни хукҳо даромаданд. Галаи хукон, ки тақрибан ду ҳазор сар буд, дав-давон худро аз теппа ба баҳр партофта, дар об ғарқ шуд.

14Хукбонҳо бошанд, гурехтанд ва ин воқеаро дар шаҳру деҳот нақл карданд. Мардум берун баромаданд, то бубинанд, ки чӣ ҳодиса рӯй додааст. 15Пас онҳо дар гирди Исо ҷамъ шуда, диданд, ки ҳамон ҷинзадае, ки гирифтори лашкари ҷинҳо буд, акнун дар тан либос дошту бо ақли солим нишастааст. Ҳамаро тарс фаро гирифт. 16Шоҳидони ин воқеа ҳодисаи бо ҷинзадаву хукҳо рӯйдодаро ба одамон нақл мекарданд. 17Он гоҳ мардум аз Исо зориву тавалло карданд, ки аз сарзаминашон равад+.

18Ҳангоме ки Исо ба қаиқ савор мешуд, марде, ки пештар гирифтори ҷинҳо буд, аз Вай илтимос кард, ки ӯро ҳам бо Худ барад. 19Аммо Исо хоҳиши ӯро рад карда гуфт: «Ба хонаат баргард ва ба хешу таборат нақл кун, ки Худованд барои ту чӣ кору чӣ ғамхории бузурге кардааст». 20Ӯ рафта дар ноҳияи Даҳшаҳр эълон карда мегуфт, ки Исо барояш чӣ кори бузурге кардааст ва ҳама аз шунидани ин дар ҳайрат мемонданд+.

Шифо ёфтани зан ва зиндашавии духтар

21•Исо ба қаиқ савор шуда, ба тарафи дигари баҳр рафт. Вақте ки ба соҳил расид, мардуми зиёде назди Ӯ ҷамъ омаданд. 22Дар ҳамин вақт марде бо номи Ёир, ки яке аз сардорони ҷамоатхона буд, омада Исоро дидан замон худро пеши пойҳои Ӯ партофт+. 23Ӯ зорикунон гуфт: «Духтарам дар дами марг аст. Аз Ту хоҳиш мекунам, ки омада, дастонатро бар ӯ бигузорӣ, то шифо ёбаду зинда монад». 24Исо бо ӯ ба роҳ даромад ва аз паси онҳо мардуми бисёре ҳам равона шуданд, ки аз ҳар тараф Исоро фишор медоданд.

25Дар он ҷо як зане буд, ки дувоздаҳ сол боз бемории хунравӣ дошт. 26Ҳарчанд вай аз муолиҷаи табибони зиёд дард кашида, тамоми дороияшро сарф карда буд, саломатиаш хуб намешуд. Баръакс аҳволаш торафт бадтар мешуд.

27-28Вақте ки ӯ дар бораи Исо шунид, аз дилаш гузаронд: «Агар ақаллан ба либосаш даст расонам, шифо меёбам». Барои ҳамин, он зан аз байни тӯдаи одамон гузашта, аз ақиб ба Исо наздик шуду ба ҷомааш даст расонд+. 29Ҳамон лаҳза хунравиаш бозмонд ва ӯ ҳис кард, ки шифо ёфтааст.

30Исо низ дарҳол ҳис кард, ки аз Ӯ қуввае берун рафт ва ба мардуми гирду атрофаш нигоҳ карда, пурсид: «Кӣ ба ҷомаам даст расонд?»+

31Шогирдонаш ба Ӯ гуфтанд: «Мебинӣ, ки ба Ту аз ҳар тараф фишор меоранд ва боз мепурсӣ, ки ба Ту кӣ даст расонд?»

32Вале Исо ба атрофиён нигоҳ мекард, то касеро, ки ба ҷомааш даст расонда буд, пайдо кунад. 33Он зан, ки огоҳ буд, чӣ гуна шифо ёфтааст, ҷуръат карда, тарсону ларзон ба Исо наздик омад ва пеши пойи Ӯ афтода, ҳақиқати ҳолро нақл кард. 34Исо ба ӯ гуфт: «Эй духтарам, туро имонат шифо дод! Рав ва дар амон бошу саломат гард!»+

35Ҳанӯз ки Ӯ гап мезад, чанд нафар аз хонаи Ёир хабар оварда гуфтанд: «Духтарат мурд, дигар Устодро заҳмат надеҳ».

36Вале Исо инро шунида, ба сардори ҷамоатхона гуфт: «Натарс! Фақат имон дошта бош». 37Инро гуфт ва ба ғайр аз Петрус, Яъқуб ва бародари ӯ Юҳанно ба дигарон иҷозат надод, ки ҳамроҳаш бираванд+.

38Вақте ба хонаи Ёир расиданд, диданд, ки одамони зиёде бо шӯру ғавғо гиряву нола мекарданд. 39Исо ба хона даромада, ба онҳо гуфт: «Чаро шӯру ғавғо бардошта, гиря мекунед? Духтар намурдааст, фақат хобидааст»+.

40Мардум ба гапи ӯ хандиданд. Вале Исо ҳамаро берун карда, бо падару модари духтар ва ҳамроҳонаш ба хонае, ки духтар хобида буд, даромад. 41Исо дасти ӯро гирифта гуфт: «Талито қумӣ!», ки маънояш «Эй духтарак, бархез!» аст+. 42Он духтар, ки дувоздаҳсола буд, зуд бархест ва ба роҳ гаштан даромад. Онҳо аз дидани ин дар ҳайрат монданд. 43Исо онҳоро сахт таъкид кард, ки ин воқеаро ба касе нагӯянд ва гуфт, ки ба духтар хӯрок диҳанд+.

6

Аз Исо рӯй гардондани ҳамдиёронаш

6^1•Исо бо шогирдонаш аз он ҷо баромада, ба шаҳри Худ баргашт+. 2Рӯзи шанбе Ӯ дар ҷамоатхона ба таълим додани мардум шурӯъ кард. Бисёр касоне, ки Ӯро мешуниданд, ангушти ҳайрат газида, чунин мегуфтанд: «Ин фикрҳо дар сари вай аз куҷо пайдо мешаванд? Ин чӣ ҳикматест, ки ба Ӯ дода шудааст? Чӣ гуна Ӯ чунин муъҷизаҳои бузург мекунад+? 3Магар Ӯ ҳамон дуредгар нест, ки модараш Марям, бародаронаш Яъқуб, Юсӣ, Яҳудо ва Шимъун ҳастанд ва хоҳаронаш ҳам дар байни мо зиндагӣ мекунанд?» Онҳо дар ҳаққи Исо шакку шубҳа карданд+.

4Исо ба онҳо гуфт: «Пайғамбар дар шаҳри худ, байни хешон ва хонадони худ қадр надорад, вале дар ҳама ҷойи дигар ӯро бо эҳтиром қабул мекунанд»+.

5Ӯ дар он шаҳр танҳо ба чанд бемор даст расонда, онҳоро шифо дод ва ба ғайр аз ин, ҳеҷ муъҷизае нишон дода натавонист. 6Ӯ аз беимонии онҳо дар ҳайрат афтод.

Фиристодани дувоздаҳ шогирд

Исо ба деҳоти атроф рафта, мардумро таълим медод. 7•Вай дувоздаҳ шогирдашро ба пешаш даъват кард ва ба онҳо қудрати ба рӯҳҳои нопок амр карданро дода, ҷуфт-ҷуфт ба ҳар тараф фиристод+. 8-9Ӯ ба онҳо фармуд: «Ба ғайр аз асо ҳамроҳи худ чизе нагиред: на хӯрок, на борхалта, на ҳамёни пул ва на либоси иловагӣ. Танҳо пойафзори одӣ бипӯшед. 10Ба ҳар хонае, ки медароед, то рӯзи аз он ҷо рафтанатон дар ҳамон хона бимонед ва онро иваз накунед. 11Агар дар он ҷо шуморо қабул накунанд ва ба суханони шумо гӯш надиҳанд, он ҷойро тарк кунед ва чангу хокашро аз поятон афшонед, то шаҳодати айбдор будани онҳо гардад»+.

12Пас онҳо рафта, эълон мекарданд, ки ҳама бояд тавба карда, ба Худованд рӯй оваранд+. 13Онҳо ҷинҳои зиёдеро берун карда, бисёр беморонро бо молидани равған шифо бахшиданд+.

Марги Яҳёи Таъмиддиҳанда

14•Шоҳ Ҳиродус аз ин корҳо бохабар шуд, чунки номи Исо дар ҳама ҷо шуҳрат меёфт. Баъзеҳо дар бораи Исо мегуфтанд, ки ин Яҳёи Таъмиддиҳанда аз мурдагон зинда шудааст ва барои ҳамин Ӯ чунин қудрати муъҷизакорӣ дорад+. 15Баъзеи дигарон мегуфтанд, ки ин Илёс пайғамбар аст. Қисми дигари одамон мегуфтанд, ки Ӯ яке аз пайғамбарони давраҳои қадим аст+.

16Аммо вақте Ҳиродус инро шунид, гуфт: «Ин Яҳё аст, ки ман сарашро аз танаш ҷудо карда будам ва ҳоло ӯ зинда шудааст».

17-18Зеро чунин ҳодиса рӯй дода буд: Пеш аз марги Яҳёи Таъмиддиҳанда, Ҳиродус зани бародараш Филиппус, Ҳиродияро ба занӣ гирифта буд. Лекин Яҳё ба ӯ гуфта буд: «Аз рӯйи шариат ба шумо гирифтани зани бародаратон раво нест». Барои ҳамин Ҳиродус фармон дод, ки Яҳёро дастгир намуда, дасту пояшро баста, ҳабс кунанд+.

19Дар дили Ҳиродия зидди Яҳё кина пайдо шуд ва ӯ мехост Яҳёро ба қатл расонад, лекин ин корро карда наметавонист, 20чунки Ҳиродус аз Яҳё метарсид. Вай медонист, ки Яҳё марди худотарс ва муқаддас аст, барои ҳамин ҳам ӯро эҳтиёт мекард. Гарчанде суханони Яҳё ӯро нороҳат мекарданд, ба ҳар ҳол онро гӯш кардан барояш маъқул буд.

21Рӯзе барои Ҳиродия фурсати муносибе фаро расид: Ҳиродус дар рӯзи таваллуди худ зиёфате ороста, ҳамаи мансабдорон, сарлашкарон ва мардуми обрӯманди вилояти Ҷалилро даъват намуд. 22Вақте ки духтари Ҳиродия ба базм омада рақсид, ӯ Ҳиродус ва меҳмононашро мафтун кард. Аз ин рӯ, Ҳиродус ба вай гуфт: «Ҳар чи аз ман талаб кунӣ, бароят медиҳам. 23Ман қасам мехӯрам, ки ҳар чи пурсӣ медиҳам, ҳатто нисфи мамлакатамро».

24Духтар рафта аз модараш маслиҳат пурсид, ки чӣ талаб кунад. Ҳиродия ҷавоб дод: «Сари Яҳёи Таъмиддиҳандаро талаб кун».

25Духтар зуд назди шоҳ омада, гуфт: «Мехоҳам, ки худи ҳозир сари Яҳёи Таъмиддиҳандаро дар рӯйи табақ оварда диҳед».

26Шоҳ хеле ғамгин гашт, вале ба хотири қасами дар пеши меҳмонон хӯрдааш, хоҳиши духтарро рад кардан нахост. 27Бинобар ин, шоҳ даррав ба ҷаллод фармуд, ки сари Яҳёро барояш гирифта биёрад. Ҷаллод ба ҳабсхона рафта, сари Яҳёро аз танаш ҷудо карду 28рӯйи табақ гузошта, ба духтар оварда дод. Духтар бошад, онро ба модараш дод.

29Ҳангоме ки шогирдони Яҳё аз ин хабар ёфтанд, омада, ҷасади ӯро гирифтанду бурда гӯронданд+.

Сер кардани панҷ ҳазор кас

30•Фиристодагон ба назди Исо баргашта тамоми корҳоеро, ки карданд ва чизҳоеро, ки ба мардум таълим доданд, нақл карданд+.

31Рафтуомади мардум чунон зиёд буд, ки Исо ва шогирдонаш ҳатто фурсати хӯрок хӯрдан надоштанд. Аз ин рӯ Исо ба онҳо гуфт: «Акнун ба ягон ҷойи беодам рафта, каме истироҳат кунем»+. 32Пас ба қаиқ савор шуда, худашон танҳо ба ҷойи беодаме рафтанд.

33Бисёр одамон рафтани онҳоро диданд ва онҳоро шинохта, аз ҳар шаҳр пиёда аз пасашон шитофтанду пеш аз онҳо ба он маҳал омада расиданд. 34Вақте ки Исо ба соҳил фаромад, мардуми зиёдеро дида, ба ҳолашон раҳмаш омад, зеро ки онҳо монанди гӯсфандони бечӯпон буданд ва ба онҳо бисёр чизҳоро таълим дод+.

35Бегоҳӣ шогирдон назди Исо омада гуфтанд: «Ин як ҷойи беодам аст, вақт ҳам дер шуд. 36Мардумро ҷавоб деҳ, ки ба деҳоти гирду атроф рафта, барои худ хӯрдание бихаранд». 37Вале Исо гуфт: «Шумо ба онҳо хӯрок диҳед». Шогирдон пурсиданд: «Ба фикри Ту мо бояд рафта ба дусад динор нон харида, ба онҳо диҳем?» 38Исо гуфт: «Рафта бинед, ки шумо чӣ қадар нон доред». Онҳо фаҳмида омада ба Ӯ гуфтанд: «Ҳамагӣ панҷ нону ду моҳӣ ҳаст».

39Он гоҳ Исо фармуд, ки шогирдонаш мардумро гурӯҳ-гурӯҳ рӯйи сабзазор шинонанд. 40Одамон бо гурӯҳҳо панҷоҳ ва саднафарӣ нишастанд. 41Исо он панҷ нон ва ду моҳиро ба дасташ гирифта, ба осмон нигаристу шукр гуфт ва нонҳоро пора карда, ба шогирдонаш дод, то ба мардум тақсим кунанд. Ҳамчунин, ду моҳиро байни мардум тақсим кард. 42Ҳама то сер шудан хӯрданд ва 43сипас, шогирдон дувоздаҳ сабадро аз нонпора ва моҳиҳои боқимонда пур карданд. 44Шумораи мардоне, ки нон хӯрданд, панҷ ҳазор буд.

Дар рӯйи об қадам задани Исо

45•Баъд аз он Исо зуд ба шогирдонаш фармуд, ки ба қаиқ савор шуда, пешопеши Ӯ ба сӯйи шаҳри Байтсайдо раванд. Ӯ Худаш дар он ҷо монд, то ки мардумро ҷавоб диҳад+. 46Пас аз ҷавоб додани мардум Исо барои дуо кардан ба кӯҳ баромад+.

47Бегоҳирӯзӣ қаиқ ба миёни баҳр расид, Исо бошад, дар соҳил танҳо монда буд. 48Исо дид, ки шогирдонаш бо азоб зидди боди сахте, ки мухолифи онҳо мевазид, шино мекунанд. Барои ҳамин ҳанӯз чашми рӯз накафида, Исо рӯ-рӯйи об қадамзанон ба тарафи шогирдонаш равона шуд. Вай аз назди онҳо гузашта рафтанӣ буд, 49вале шогирдон дар рӯйи об қадам задани Ӯро дида, фикр карданд, ки ин арвоҳ аст. Онҳо фарёд заданд,+
50чунки ҳамаашон Ӯро дида тарсиданд, вале Исо зуд ба онҳо гуфт: «Далер бошед! Натарсед! Ин Манам». 51Баъд ба қаиқ савор шуд ва шамол аз вазидан бозмонд. Шогирдон бениҳоят ҳайрон монданд, 52чунки аз сабаби кундфаҳмӣ ва саркашиашон ҳанӯз муъҷизаи нонро нафаҳмида буданд+.

Шифо ёфтани беморон

53Онҳо аз баҳр гузашта, ба сарзамини Ҷинесор омада расиданд+. 54Ҳамин ки онҳо аз қаиқ фаромаданд, одамон Исоро шинохтанд. 55Онҳо зуд ба тамоми гирду атрофи он сарзамин рафта, беморонро бо ҷойгаҳашон бардошта, ба ҳар ҷое, ки мешуниданд Исо буд, меоварданд+. 56Ба ҳар ҷое, ки Исо мерафт, чи дар деҳоту чи дар шаҳрҳо, одамон беморонро сари роҳи Ӯ гузошта, илтимос мекарданд, ки ақаллан ба лаби доманаш даст расонанд ва ҳар касе ки даст мерасонд, шифо меёфт+.

7

Урфу одатҳои аҷдодон

7^1•Рӯзе чанд нафар аз фарисиён ва устодони шариат аз Уршалим ба назди Исо омаданд. Онҳо гирди Ӯ ҷамъ омада, 2диданд, ки баъзе шогирдонаш бо дасти нопок, яъне ношуста хӯрок мехӯранд.

3Ҳол он ки яҳудиён, махсусан, фарисиён, то даме ки дастҳояшонро мувофиқи урфу одатҳои аҷдодонашон нашӯянд, ҳаргиз хӯрок намехӯрданд+. 4Инчунин, ҳеҷ чизро аз бозор то нашӯянд, намехӯрданд. Боз бисёр урфу одатҳои дигарро риоя мекарданд, монанди шустани пиёла, дегу табақҳои биринҷӣ ва катҳо+.

5Фарисиён ва устодони шариат аз Исо пурсиданд: «Барои чӣ шогирдони Ту урфу одатҳои аҷдодони моро риоя накарда, бо дастҳои ҳаром хӯрок мехӯранд?»+

6Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ишаъё пайғамбар дар бораи шумо, дурӯяҳо дуруст пешгӯйӣ кардааст:

„Худо мегӯяд, ки ин одамон фақат бо забон Маро ҳурмат мекунанд,
вале дилашон аз Ман дур аст+.

7Онҳо Маро беҳуда парастиш мекунанд,
чунки қоидаҳои инсониро ҳамчун қонуни Худо таълим медиҳанд!“+

8Шумо фармудаҳои Худоро як тараф гузошта, ба урфу одатҳои инсонӣ пайравӣ мекунед. 9Шумо барои нигоҳ доштани урфу одатҳои худ, моҳирона фармудаҳои Худоро беэътибор мемонед.

10Масалан, Худо ба воситаи Мусо фармудааст: „Падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо“ ва „агар касе волидонашро лаънат кунад, ҳатман кушта шавад“. 11Шумо бошед, чунин таълим медиҳед: „Агар касе ба падару модараш бо чизе ёрӣ расонда тавонад, вале ёрӣ надода, он чизро ба Худо бахшад, 12иҷозат дорад, ки дигар ба падару модараш ягон кумаке накунад“. 13Ҳамин тавр, шумо фармудаҳои Худоро бо урфу одатҳои худ барҳам дода, насл ба насл инро ёд медиҳед ва бисёр корҳои мисли инро мекунед».

14Исо мардумро боз наздаш даъват намуда, гуфт: «Ҳамин чизро донед, ки 15-16ҳар чи аз берун ба даруни одам медарояд, ӯро ҳаром карда наметавонад, аммо он чизе, ки аз даруни одам берун мебарояд, ӯро ҳаром мекунад»+.

17Вақте ки Исо аз назди мардум рафта, ба хона даромад, шогирдонаш аз Ӯ маънои ин масалро пурсиданд. 18Вай ба онҳо гуфт: «Наход шумо ҳам инро нафаҳмида бошед? Магар намедонед, ки он чи ба даруни одам аз берун медарояд, ӯро ҳаром карда наметавонад? 19Чунки хӯрок ба дили шумо намедарояд, балки аз шиками шумо гузашта, берун мебарояд». Бо ин суханон Исо эълон кард, ки ҳар гуна хӯрок ҳалол аст+.

20Баъд илова кард: «Он чизе, ки аз даруни худи инсон мебарояд, ӯро ҳаром мекунад+. 21-22Чунки маҳз аз дарун, аз дили инсон хаёлоти бад, гуноҳи ҷинсӣ, дуздӣ, қатл, зино, бахилӣ, фиребу найранг, бадкориву бадахлоқӣ, ҳасаду туҳмат, мағрурӣ ва бефаросатӣ пайдо мешавад+. 23Ҳамаи ин бадиҳо аз даруни инсон берун баромада, ӯро ҳаром мекунанд».

Имони як зани ғайрияҳудӣ

24•Аз он ҷо Исо ба наздикиҳои шаҳри Сур рафт. Ӯ ба хонае даромад ва нахост, ки касе омаданашро фаҳмад, вале натавонист пинҳон бимонад.

25Зане, ки духтари хурдсолаш гирифтори рӯҳи нопок буд, аз омадани Исо зуд бохабар шуда, ба назди Ӯ омад ва ба пеши пойҳояш афтод. 26Вай зани юнонӣ, зодаи Финиқияи Сурия буд. Ӯ илтимос кард, ки Исо ҷинро аз духтараш берун кунад+.

27Исо ба ӯ гуфт: «Бигзор аввал фарзандон сер шаванд, чунки нони фарзандонро гирифта, ба назди сагон партофтан нодуруст аст»+.

28Вале зан ҷавоб дод: «Дуруст аст, Хоҷаам, вале сагон ҳам нонрезаҳои аз дастархони кӯдакон афтодаро мехӯранд».

29Он гоҳ Исо ба зан гуфт: «Барои чунин ҷавобат метавонӣ ба хонаат баргардӣ, чунки ҷин аз духтарат берун шудааст».

30Зан ба хонааш омада, дид, ки духтараш ором хобидааст ва ҷин аз вай берун шудааст.

Шифо ёфтани марди кар

31Сипас, Исо аз шаҳри Сур баромада, бо роҳи Сидун ба тарафи баҳри Ҷалил ба ноҳияи Даҳшаҳр равона шуд+. 32Дар он ҷо ба наздаш мардеро оварданд, ки кар буду забонаш мегирифт. Онҳо илтимос карданд, ки Исо бар ӯ даст гузошта, шифояш диҳад.

33Исо ӯро аз байни мардум ба як тараф бурда, ангуштонашро ба гӯши вай гузошт ва туф карда, ангуштонашро ба забони мард расонд+. 34Баъд ба осмон нигариста оҳе кашиду гуфт: «Ифатаҳ!», ки маънояш «Кушода шав!» мебошад. 35Он мард ҳамон лаҳза шифо ёфта, гӯшҳояш кушода шуданду забонаш озод гашт ва ӯ бурро гап зад.

36Исо ба онҳо гуфт, ки ба касе чизе нагӯянд. Вале ҳар қадар бештар онҳоро таъкид мекард, ҳамон қадар зиёдтар онҳо овозаҳо паҳн мекарданд+. 37Мардум ба ҳайрат афтода, ба якдигар мегуфтанд: «Ҳар коре, ки мекунад, хуб аст. Ӯ ҳатто карҳоро шунаво мекунаду забони гунгҳоро мекушояд».

8

Сер кардани тақрибан чор ҳазор кас

8^1•Дар яке аз ҳамин рӯзҳо боз тӯда-тӯда одамон ба назди Исо ҷамъ омаданд ва ҳеҷ хӯрдание надоштанд. Исо шогирдонашро ба наздаш даъват карда гуфт: 2«Ба ин одамон раҳмам меояд, онҳо се рӯз боз бо Ман ҳастанд ва дигар хӯрдание надоранд+. 3Агар онҳоро аз пеши худ гурусна ҷавоб диҳам, дар роҳ беҳол мешаванд. Баъзеи онҳо аз роҳи дур омадаанд».

4Шогирдонаш гуфтанд: «Магар касе метавонад дар ин биёбон ин қадар одамро аз нон сер кунад?»

5Исо пурсид: «Шумо чанд нон доред?» Гуфтанд: «Ҳафтто».

6Ӯ ба мардум фармуд, ки ба рӯйи замин шинанд. Баъд он ҳафт нонро гирифта, Худоро шукр гуфт ва онро пора карда, ба шогирдонаш дод, ки тақсим кунанд ва онҳо нонро ба мардум тақсим карданд. 7Онҳо, инчунин, чанд моҳии майда ҳам доштанд. Исо Худоро барои онҳо шукр гуфта, фармуд, ки он моҳиҳоро низ дар байни мардум тақсим кунанд. 8Мардум то сер шудан хӯрданд ва сипас шогирдон ҳафт сабадро аз нонпораҳои боқимонда пур карданд.

9Дар он ҷо қариб чор ҳазор нафар буданд. Баъд Исо онҳоро ҷавоб доду 10якбора бо шогирдонаш ба қаиқ савор шуда, ба ноҳияи Далмонуто равона шуд.

Талаб кардани аломат

11•Сипас, чанд нафаре аз фарисиён назди Исо омада, бо Ӯ баҳсу мунозираро сар карданд ва Ӯро озмуданӣ шуда, талаб намуданд, ки барояшон аз ҷониби Худо аломате диҳад+.

12Исо аз дилаш оҳи вазнине кашида гуфт: «Барои чӣ ин насл аломат талаб мекунад? Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ба ин насл ягон аломат дода намешавад».

13Пас онҳоро монда, ба қаиқ савор шуду ба тарафи дигари баҳр рафт.

Хамиртуруши фарисиён ва Ҳиродус

14•Шогирдони Исо фаромӯш карданд, ки ба қаиқ бо худ нон бигиранд ва ҳоло фақат як нон доштанд. 15Исо онҳоро таъкид карда, гуфт: «Ҳушёр бошед! Худро аз хамиртуруши фарисиён ва шоҳ Ҳиродус эҳтиёт кунед»+.

16Шогирдон ба якдигар мегуфтанд: «Ӯ инро аз он сабаб гуфт, ки нон надорем». 17Вале Исо инро фаҳмида гуфт: «Чаро шумо нон надоштанатонро фикр мекунед? Магар то ҳол дарк намекунед ва намефаҳмед? Ё кундфаҳму гарданшах шудаед+? 18Шумо, ки чашм доред, чаро намебинед? Гӯш дореду чаро намешунавед? Оё фаромӯш кардед? 19Ҳангоми панҷ ҳазор мардро бо панҷ нон сер карданам чанд сабадро аз нонпораҳо пур кардед?» Ҷавоб доданд: «Дувоздаҳ сабад»+.

20Гуфт: «Вақте ки бо ҳафт нон чор ҳазор нафарро сер кардам, чанд сабадро аз нонпораҳо пур кардед?» Гуфтанд: «Ҳафт сабад»+. 21Ба онҳо гуфт: «Оё то ҳол намефаҳмед?»

Шифо ёфтани кӯр

22Вақте ки онҳо ба шаҳри Байтсайдо расиданд, чанд нафар марди кӯреро ба назди Исо оварда, хоҳиш карданд, ки ба вай даст расонда шифо диҳад+. 23Исо дасти он мардро гирифта аз деҳа берун бурд. Баъд оби даҳонашро ба чашмони мард молида, дастонашро бар ӯ гузошту пурсид: «Ягон чиз мебинӣ?»+

24Мард боло нигариста, гуфт: «Мардумро мисли дарахтоне мебинам, ки роҳ мераванд». 25Исо бори дигар дастонашро ба чашмони он мард гузошт. Ин дафъа мард бодиққат нигоҳ кард ва чашмонаш шифо ёфтанду ӯ ҳама чизро хуб дид. 26Исо ӯро ба хонааш фиристода, таъкид кард, ки ба деҳа барнагардад.

Эътирофи Петрус

27•Исо бо шогирдонаш ба деҳаҳои атрофи шаҳри Қайсарияи Филиппус сафарашро давом дод. Дар роҳ аз онҳо пурсид: «Одамон Маро кӣ мегӯянд?»

28Онҳо ҷавоб доданд: «Баъзеҳо мегӯянд, ки Ту Яҳёи Таъмиддиҳанда ҳастӣ, қисми дигари одамон мегӯянд, ки Илёс пайғамбарӣ, дигарон мегӯянд, ки Ту яке аз пайғамбарони гузаштаи дигар ҳастӣ»+.

29Он гоҳ Исо пурсид: «Шумо чӣ? Шумо Маро кӣ мешуморед?» Петрус ҷавоб дод: «Ту Масеҳ, Таъиншудаи Худо ҳастӣ»+. 30Исо онҳоро таъкид кард, ки дар ин бора ба касе чизе нагӯянд+.

Пешгӯйии Исо дар бораи марги Худ

31•Баъд Исо ба таълим додани шогирдонаш сар карда, гуфт, ки Писари Одамизод бояд бисёр азоб кашад. Пирони қавм, коҳинони калон ва устодони шариат аз Вай рӯй мегардонанд. Ӯро мекушанд, вале Ӯ баъд аз се рӯз зинда мегардад+.

32Исо ин суханонро кушоду равшан гуфт ва Петрус Ӯро як сӯ бурда, сарзаниш кард+. 33Лекин Исо рӯяшро гардонда ба шогирдонаш нигоҳ карду Петрусро сарзаниш намуда, гуфт: «Дур шав аз Ман, эй шайтон! Ту на мисли Худо, балки мисли инсон фикр мекунӣ»+.

34Баъд Исо шогирдон ва мардумро ба наздаш ҷамъ карда гуфт: «Агар касе пайрави Ман шудан хоҳад, бояд аз хоҳишҳои худ рӯй гардонда, салиби азобу маргашро бардошта, Маро пайравӣ кунад+. 35Касе, ки ҳаёташро нигоҳ доштан мехоҳад, онро аз даст медиҳад, вале касе, ки ба хотири Ман ва ин хушхабар ҳаёташро фидо мекунад, онро нигоҳ медорад+. 36Ба одам чӣ фоидае дорад, ки тамоми дунёро ба даст овараду ҷонашро аз даст диҳад+? 37Одамизод бар ивази ҷони худ ҳеҷ товоне дода наметавонад. 38Касе, ки дар ин замони пур аз гуноҳу бевафоӣ аз Ман ва суханонам шарм кунад, Писари Одамизод низ, ҳангоме ки бо шуҳрату ҷалоли Падараш ҳамроҳи фариштаҳои муқаддас меояд, аз ӯ шарм хоҳад кард»+.

9

9^1Исо боз ба онҳо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, дар ин ҷо касоне ҳастанд, ки ҳанӯз аз дунё нагузашта, мебинанд, ки Подшоҳии Худо бо тамоми қудрат меояд»+.

Дигаргун шудани намуди зоҳирии Исо

2•Пас аз шаш рӯз Исо танҳо Петрус, Яъқуб ва Юҳанноро ҳамроҳаш гирифта, ба болои кӯҳи баланде баромад. Баъд дар пеши назари шогирдон намуди зоҳирии Ӯ дигаргун шуд+. 3Либоси Ӯ сап-сафеди дурахшон гашт, то ба дараҷае, ки дар рӯйи замин ҳеҷ кас аз он сафедтар карда наметавонад. 4Он гоҳ Илёс ва Мусо дар пеши назари шогирдон пайдо шуданд, ки бо Исо суҳбат мекарданд.

5Баъд Петрус ба Исо гуфт: «Устод, чӣ қадар хуб аст, ки мо ин ҷо ҳастем. Биё се хайма месозем: яке барои Ту, дигаре барои Мусо ва сеюм барои Илёс». 6Петрус намедонист, ки чӣ гӯяд, чунки ҳамаи онҳо сахт тарсида буданд. 7Баъд абре пайдо шуда, онҳоро фаро гирифт ва аз он овозе баромад: «Ин Писари азизи Ман аст. Ӯро гӯш кунед»+. 8Ногаҳон онҳо ба атроф назар андохта, ғайр аз Исо касеро надиданд.

9Вақте ки онҳо аз кӯҳ поин мефаромаданд, Исо онҳоро таъкид кард, ки то зинда шудани Писари Одамизод аз он чи дидаанд, ба касе чизе нагӯянд+. 10Барои ҳамин онҳо ба касе дар ин бобат даҳон намекушоданд, агарчи дар байни худ маънои ибораи «зинда шудан»-ро муҳокима мекарданд.

11Шогирдон аз Исо пурсиданд: «Чаро устодони шариат мегӯянд, ки пеш аз Масеҳ бояд Илёс биёяд?»

12Исо ҷавоб дод: «Дуруст, аввал бояд Илёс биёяд ва ҳама чизро барқарор намояд. Вале Писари Одамизод, чунон ки дар навиштаҷот омадааст, азоб кашида, хору зор мегардад. 13Лекин ба шумо мегӯям, ки Илёс омадааст ва одамон ҳар коре, ки хостанд, ба вай карданд, чунон ки дар борааш навишта шудааст»+.

Шифо ёфтани бачаи ҷинзада

14•Вақте ки онҳо ба назди шогирдони дигар омаданд, диданд, ки мардуми зиёде дар гирди онҳо ҷамъ шудаанд ва чанд нафар аз устодони шариат бо онҳо баҳсу мунозира доранд. 15Ҳамин ки мардум Исоро диданд, хеле ҳайрон шуда, давон-давон ба истиқболаш рафтанд.

16Исо пурсид: «Дар бораи чӣ бо онҳо баҳс мекунед?» 17Марде аз байни мардум ҷавоб дод: «Устод, писарамро назди Ту овардам. Ӯ гап зада наметавонад, чунки гирифтори рӯҳи нопок аст+. 18Ҳар гоҳ ки рӯҳи нопок писарамро ҳамла мекунад, ӯро бар замин мезанад. Даҳони писарам кафк мекунад, дандонҳояш ба якдигар мечаспанд ва баданаш мисли чӯб карахт мешавад. Аз шогирдони Ту хоҳиш кардам, ки рӯҳи нопокро аз ӯ берун кунанд, вале онҳо натавонистанд».

19Исо гуфт: «Эй насли беимон! То кай бо шумо бошам ва то кай шуморо тоқат кунам? Писарро пеши Ман биёред».

20Пас ӯро оварданд ва ҳамин ки рӯҳ Исоро дид, писарро сахт ларзонд. Бача ба рӯйи замин ғалтида, ғел мезад ва аз даҳонаш кафк мебаромад+. 21Исо аз падари ӯ пурсид: «Ӯ кай боз ба ин дард гирифтор аст?» Ҷавоб дод: «Аз бачагиаш. 22Рӯҳи нопок борҳо ӯро ба обу оташ андохта, мехост ӯро нобуд кунад. Илтимос, агар ягон кор карда тавонӣ, ба мо раҳм кун ва мадад намо»+.

23Исо ба мард гуфт: «Чаро „Агар тавонӣ“ мегӯйӣ? Ба касе, ки имон дорад, ҳама чиз имконпазир аст»+. 24Падари бача дарҳол нидо кард: «Бале, имон дорам, вале ёрӣ деҳ, ки имонам қавитар гардад».

25Вақте Исо дид, ки мардуми зиёд давон омада ҷамъ мешаванд, бо сарзаниш ба рӯҳи нопок фармон дод: «Эй рӯҳи кариву гунгӣ! Ба ту мегӯям, аз ин бача берун баро ва дигар ба ӯ надаро!» 26Рӯҳи нопок наърае зада, бори дигар бачаро сахт ларзонда, аз ӯ берун шуд. Ранги бача монанди мурда шуд, барои ҳамин бисёриҳо «Вай мурдааст» гуфтанд+. 27Вале Исо дасти ӯро гирифта, аз ҷояш хезонд ва бача ба пояш истод+.

28Баъдтар, вақте ки Исо ба хона даромад, шогирдон дар танҳоӣ аз Ӯ пурсиданд: «Чаро мо рӯҳи нопокро берун карда натавонистем?»

29Исо гуфт: «Ин зот танҳо бо дуо берун карда мешавад».

Пешгӯйии дуюми Исо дар бораи марги Худ

30•Исо ҳамроҳи шогирдонаш он ҷоро монда, аз Ҷалил гузашта рафт. Вай намехост, ки касе аз ин бохабар шавад, 31чунки Ӯ шогирдонро таълим дода, мегуфт: «Писари Одамизод ба дасти одамон супорида мешавад ва онҳо Ӯро мекушанд, вале баъд аз се рӯз Ӯ зинда мегардад»+.

32Вале онҳо маънои суханони Ӯро нафаҳмиданду аз пурсидан тарсиданд+.

Кӣ аз ҳама бузургтар аст?

33•Онҳо ба шаҳри Кафарнаҳум расида, ба хонае даромаданд ва Исо аз шогирдон пурсид: «Дар роҳ бо якдигар дар бораи чӣ баҳс мекардед?»+
34Онҳо хомӯш буданд, зеро дар роҳ баҳс мекарданд, ки кадоме аз онҳо бузургтар аст. 35Пас Исо нишасту дувоздаҳ шогирдро ҷамъ карда, гуфт: «Ҳар кӣ мехоҳад аввалин бошад, бояд охирин ва дар хизмати ҳама бошад»+.

36Баъд кӯдакеро гирифта, дар байни онҳо гузошт. Сипас, ӯро ба бағал гирифта, гуфт:+
37«Ҳар касе ки чунин кӯдакро ба хотири Ман қабул мекунад, дар асл Маро қабул мекунад ва ҳар касе, ки Маро қабул мекунад, на Маро, балки Фиристандаи Маро қабул мекунад»+.

Касе, ки бар зидди мо нест, тарафдори мост

38Сипас Юҳанно ба Исо гуфт: «Устод, мардеро дидем, ки ба номи Ту ҷинҳоро берун мекард, вале азбаски моро пайравӣ намекард, кӯшиш кардем, ки ӯро аз ин кор боздорем»+.

39Аммо Исо гуфт: «Ӯро аз ин кор бознадоред! Ҳар касе, ки аз номи Ман муъҷиза мекунад, наметавонад баъд аз фурсате дар бораи Ман сухани баде бигӯяд. 40Зеро касе ки бар зидди мо нест, тарафдори мост+. 41Ба ростӣ ба шумо мегӯям, агар касе ба шумо фақат ба хотири он, ки шогирди Масеҳ ҳастед, ақаллан як пиёла об диҳад, бе мукофот нахоҳад монд+.

Он чизе, ки моро ба гуноҳ кардан водор месозад

42Лекин вой бар ҳоли касе, ки яке аз ин пайравони хурди ба Ман имоновардаро гумроҳ кунад. Барои вай беҳтар мешуд, ки ба гарданаш санги осиёбро овехта, ба баҳр партоянд+.

43-44Агар дастат туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро бурида парто, зеро назар ба он ки ду даст дошта бошию ба оташи хомӯшнашавандаи дӯзах афтӣ, беҳтар аст, ки бе як даст соҳиби ҳаёт шавӣ+.

45-46Агар поят туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро бурида парто, зеро назар ба он ки ду пой дошта бошию ба дӯзах партофта шавӣ, беҳтар ки бе як пой соҳиби ҳаёт шавӣ.

47Агар чашмат туро ба гуноҳ кардан водор созад, онро канда парто, зеро бароят беҳтар аст, ки бо як чашм ба Подшоҳии Худо дароӣ, аз он ки бо ду чашм ба дӯзах партофта шавӣ, 48„ки дар он ҷо кирмҳо ҳаргиз намемиранд ва оташ ҳеҷ гоҳ хомӯш намегардад“.

49Ҳар кас бо оташ намакин мешавад. 50Намак чизи хуб аст, вале агар сифаташро гум кунад, бо чӣ онро намакин карда метавонед? Пас шумо низ дар худ намак дошта бошед ва бо якдигар дар сулҳу салоҳ зиндагӣ кунед»+.

10

Дар бораи талоқ

10^1•Исо он ҷоро монда, ба сӯйи сарзамини Яҳудия ва тарафи дигари дарёи Урдун рафт. Боз мардуми зиёде дар он ҷо ҷамъ омаданд ва Ӯ низ аз рӯйи одат ба таълими онҳо шурӯъ кард.

2Он гоҳ чанд нафар фарисиён омада, Ӯро озмуданӣ шуда, савол доданд: «Оё аз рӯйи шариат мумкин аст, ки мард аз занаш ҷудо шавад?»

3Исо ҳам аз онҳо пурсид: «Мусо дар ин бора чӣ фармудааст?» 4Ҷавоб доданд: «Мусо иҷозат додааст, ки мард талоқнома навишта, аз занаш ҷудо шавад». 5Исо бошад, ба онҳо гуфт: «Ба сабаби кундфаҳмию саркашиатон Мусо бароятон чунин иҷозатро навишта буд. 6Вале аз ибтидои офариниши ин дунё Худо „онҳоро мард ва зан офаридааст“.

7-8„Аз ҳамин сабаб мард падару модари худро гузошта, ба зани худ мепайвандад ва онҳо як тан мешаванд“. Акнун онҳо на ду тан, балки як тан мебошанд+. 9Пас бигзор касе зану шавҳарро аз ҳамдигар ҷудо накунад, зеро Худо он ду нафарро бо ҳам пайвастааст»+.

10Вақте ки онҳо ба хона баргаштанд, шогирдонаш дар ин бора аз Исо пурсиданд. 11Исо ба онҳо гуфт: «Ҳар марде, ки аз занаш ҷудо шуда, зани дигар мегирад, зино мекунад. 12Ҳамчунин, агар зан аз шавҳараш ҷудо шуда, ба марди дигар ба шавҳар барояд, зинокор аст»+.

Исо ва кӯдакон

13•Рӯзе одамон фарзандонашонро назди Исо оварданд, то ки Ӯ ба онҳо даст гузошта, барояшон дуо кунад. Вале шогирдон онҳоро сарзаниш карданд.

14Исо рафтори шогирдонашро диду ба ғазаб омада, гуфт: «Монед, ки кӯдакон назди Ман оянд, пеши роҳи онҳоро нагиред, зеро Подшоҳии Худо насиби онҳоест, ки мисли кӯдак ҳастанд. 15Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ Подшоҳии Худоро монанди кӯдак қабул накунад, ба он намедарояд»+.

16Баъд кӯдаконро ба оғӯш гирифт ва болои сарашон даст гузошта, барояшон дуо кард+.

Марди сарватманд

17•Вақте ки Исо ба роҳ баромад, марде ба наздаш давида омада, дар пешаш ба зону афтод ва пурсид: «Эй Устоди нек! Барои ба даст овардани ҳаёти абадӣ чӣ кор бояд кунам?»+

18Исо гуфт: «Чаро Маро нек мегӯйӣ? Ғайр аз Худо ҳеҷ кас нек нест. 19Ту фармоишҳои Худоро медонӣ: „қатл накун, зино накун, дуздӣ накун, шаҳодати бардурӯғ надеҳ, касеро фиреб надеҳ ва падару модаратро ҳурмату эҳтиром намо“»+.

20Мард ҷавоб дод: «Эй Устод! Ман аз айёми ҷавониам ҳамаи ин фармоишҳоро риоя мекунам»+.

21Исо ба ӯ бо нигоҳи гарму пурмеҳр гуфт: «Ба ту фақат як чиз намерасад: бирав, ҳар он чизеро, ки дорӣ, фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кун. Он гоҳ дар осмон бойигарӣ пайдо мекунӣ. Баъд омада, Маро пайравӣ намо»+.

22Вале он ҷавон аз шунидани чунин суханон рӯҳафтода шуд ва андӯҳгин гашта, аз он ҷо рафт, чунки хеле сарватманд буд.

23Исо ба гирду атроф нигоҳ карда, ба шогирдонаш гуфт: «Ба Подшоҳии Худо даромадани одамони бой бениҳоят душвор аст»+. 24Шогирдон аз суханони Исо ба ҳайрат афтоданд. Пас Исо такрор карда гуфт: «Эй фарзандонам! Ба Подшоҳии Худо даромадан бениҳоят душвор аст. 25Аз сӯрохии сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он, ки шахси сарватманд ба Подшоҳии Худо дарояд».

26Шогирдон беш аз пеш дар ҳайрат монда, ба якдигар мегуфтанд: «Пас кӣ наҷот ёфта метавонад?» 27Исо ба шогирдонаш бодиққат нигоҳ карда, гуфт: «Барои одамизод ин кор ғайриимкон аст, вале на барои Худо, барои Худо ҳама чиз имконпазир аст»+.

28Он вақт Петрус ба Исо гуфт: «Мо аз баҳри ҳама чиз гузашта, Туро пайравӣ кардем»+. 29Исо ҷавоб дод: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ҳар кӣ ба хотири Ман ва ин хушхабар аз баҳри хона, бародарон ё хоҳарон, падар ё модар, фарзандон ё заминҳояш гузашта бошад,+
30ҳоло дар вақти ҳозира сад маротиба зиёдтар хонаҳо, бародарону хоҳарон, модарону фарзандон, заминҳо ва дар баробари ҳамаи ин азобҳо низ пайдо мекунад ва дар оянда ҳаёти абадӣ низ насибаш мегардад+.

31Лекин бисёр аввалинҳо охирин мешаванд ва охиринҳо аввалин»+.

Пешгӯйии сеюмини Исо дар бораи марги Худ

32•Онҳо дар роҳи Уршалим буданд ва Исо пешопеши онҳо мерафт. Шогирдони дарҳайратмонда ва одамон бо тарс аз паси Ӯ қадам мезаданд. Исо дувоздаҳ шогирдашро ба як тарафе бурда, бори дигар гуфт, ки Ӯро чӣ интизор аст. 33Ӯ гуфт: «Мо ба Уршалим рафта истодаем. Дар он ҷо Писари Одамизод ба дасти коҳинони калон ва устодони шариат супорида мешавад. Онҳо Ӯро ба марг маҳкум карда, ба дасти ғайрияҳудиён месупоранд. 34Ғайрияҳудиён Ӯро масхара карда, ба Вай туф мекунанд ва қамчинкорӣ карда, ба қатл мерасонанд, вале Ӯ пас аз се рӯз зинда мешавад»+.

Хоҳиши Яъқуб ва Юҳанно

35•Яъқубу Юҳаннои писарони Забдой пеши Исо омада, гуфтанд: «Устод, мо мехоҳем, ки хоҳишамонро бароямон иҷро кунӣ»+.

36Исо пурсид: «Чӣ хоҳиш доред? Бароятон чӣ кор кунам?» 37Гуфтанд: «Вақте ки Ту бо шуҳрату ҷалол подшоҳӣ мекунӣ, иҷозат деҳ, якеамон аз тарафи рост ва дигаре аз тарафи чапи Ту бишинем»+.

38Исо ҷавоб дод: «Шумо намефаҳмед, ки чиро талаб карда истодаед. Магар аз он косаи азобе, ки Ман менӯшам, нӯшида метавонед ва магар бо он азоби марговаре, ки Ман таъмид мегирам, шумо ҳам таъмид гирифта метавонед?»+

39Ҷавоб доданд: «Метавонем». Аммо Исо ба онҳо гуфт: «Хӯш, аз косаи Ман хоҳед нӯшид ва бо азобе, ки Ман таъмид мегирам, шумо ҳам таъмид хоҳед гирифт+. 40Аммо ба интихоб кардани касоне, ки аз дасти чапу рости Ман мешинанд, Ман ҳақ надорам. Ба ин ҷойҳо касоне мешинанд, ки Худо онҳоро пешакӣ таъин кардааст».

41Даҳ шогирди дигар инро шунида, аз Яъқубу Юҳанно ба ғазаб омаданд. 42Пас, Исо ҳамаи онҳоро ба наздаш даъват карда, гуфт: «Шумо медонед, ки подшоҳон ва ҳокимон ба мардуми худ зӯроварӣ мекунанд ва ҳукмашонро ба онҳо мегузаронанд. 43Лекин дар байни шумо набояд ин тавр бошад. Баръакс, ҳар касе, ки дар байни шумо бузург будан мехоҳад, бояд хизматгори дигарон бошад+
44ва ҳар касе, ки мехоҳад дар пеш истад, бояд ғуломи ҳама бошад.

45Ҳатто Ман, Писари Одамизод наомадаам, ки ба Ман хизмат кунанд. Ман омадаам, ки ба дигарон хизмат кунам ва барои нархи наҷоти бисёр одамонро супоридан ҷонамро фидо кунам»+.

Шифо ёфтани нобино

46•Баъд онҳо ба шаҳри Ариҳо омада расиданд. Вақте ки Исо бо шогирдонаш ва мардуми зиёде аз ин шаҳр берун мерафтанд, дар канори роҳ Бартимай ном нобиное, ки писари Тимай буд, нишаста, садақа мепурсид.

47Чун Бартимай шунид, ки Исои Носирӣ аз он роҳ мегузарад, фарёд зада, гуфт: «Эй Исои насли Довуд, ба ман раҳм кун!»+
48Бисёриҳо ӯро сарзаниш карда, гуфтанд, ки хомӯш шавад. Аммо ӯ боз баландтар дод зада мегуфт: «Эй насли Довуд, ба ман раҳм кун!»

49Исо аз роҳаш бозистода, гуфт: «Ба вай бигӯед, ки ин ҷо биёяд». Мардум нобиноро ҷеғ зада, гуфтанд: «Аз ҷоят хез, натарс, зеро Ӯ туро ба наздаш ҷеғ мезанад».

50Бартимай ҷомаашро кашида, аз ҷояш парида хест ва назди Исо омад. 51Исо аз вай пурсид: «Ту чӣ мехоҳӣ? Бароят чӣ кор кунам?» Нобино гуфт: «Устод, мехоҳам чашмонам бино шавад». 52Исо ба ӯ гуфт: «Бирав, имонат туро шифо дод». Худи ҳамон лаҳза чашмони вай бино шуд ва ӯ аз паси Исо рафт+.

11

Ба Уршалим бо тантана ворид шудани Исо

11^1•Исо ва шогирдонаш ба шаҳри Уршалим наздик шуда, ба деҳаҳои Байтфоҷӣ ва Байтанёи назди кӯҳи Зайтун расиданд. Сипас, Ӯ ду шогирдашро пешопеши Худ фиристода,+
2ба онҳо гуфт: «Ба деҳае, ки дар рӯ ба рӯйи шумост, равед. Ҳамин ки ба он ҷо мерасед, хари бастаеро мебинед, ки то ҳол касе ба он савор нашудааст. Бандашро кушода, онро ба ин ҷо биёред. 3Агар касе бипурсад, ки чаро ин корро мекунед, бигӯед, ки вай ба Худованд даркор шуд ва Ӯ ба зудӣ онро ба ҷояш бармегардонад».

4Он ду шогирд рафта, хареро, ки дар канори кӯча, дар назди дарвозае баста шуда буд, ёфтанд. Вақте банди онро мекушоданд, 5баъзе аз одамони он ҷо истода пурсиданд: «Чӣ кор карда истодаед? Чаро банди харро мекушоед?» 6Шогирдон суханони Исоро такрор карданд ва одамон ба онҳо иҷозат доданд.

7Пас онҳо харро ба назди Исо оварда, ҷомаҳояшонро ба болои хар партофтанд ва Исо ба он савор шуд. 8Бисёр одамон ҷомаҳои худро пеши роҳи Ӯ пойандоз мекарданд, дигарон бошанд, навдаҳои сербарги аз саҳро буридаашонро пеши роҳи Ӯ мегузоштанд.

9Мардуме, ки аз пешу қафои Ӯ мерафтанд, фарёд мезаданд:

«Шаъну шараф ба Худо!

Баракат ёбад касе, ки ба номи Худованд меояд!

10Муборак бошад Подшоҳии аҷдоди мо Довуд, ки он наздик омада истодааст!

Шаъну шараф ба Худо дар осмон!»+

11Ҳамин тавр, Исо ба Уршалим омада, ба маъбади Худо рафт ва ҳама чизро аз назар гузаронд. Азбаски бевақт шуда буд, бо дувоздаҳ шогирди Худ ба деҳаи Байтанё равона шуд.

Лаънат кардани дарахти анҷир

12•Рӯзи дигар, вақте ки онҳо аз Байтанё мерафтанд, Исо гурусна монд+. 13Каме дуртар дарахти сербарги анҷирро дида, ба сӯяш рафт. Ӯ мехост анҷире пайдо кунад, вале ба он наздик омада, дид, ки ғайр аз баргҳо дар он ягон мевае набуд, чунки ҳанӯз вақти анҷир набуд+. 14Ӯ ба дарахт гуфт: «Аз ин пас касе ҳаргиз аз ту дигар мева нахӯрад». Шогирдонаш инро шуниданд.

Пок кардани маъбади Худо

15•Ҳангоме ки ба Уршалим даромаданд, Исо ба ҳавлии маъбади Худо ворид шуда, онҳоеро, ки бо харидуфурӯш машғул буданд, аз он ҷо берун ронда, мизҳои пуливазкунандагон ва курсиҳои кабӯтарфурӯшонро чаппа кард+. 16Вай нагузошт, ки касе чизеро барои савдо аз саҳни маъбади Худо гузаронад.

17Сипас, мардумро таълим дода, гуфт: «Оё дар навиштаҷот наомадааст, ки „хонаи Ман хонаи дуо барои тамоми халқҳо номида мешавад“? Шумо бошед, онро ба хонаи дуздон табдил додаед».

18Чун коҳинони калон ва устодони шариат ин суханонро шуниданд, нақшаи куштани Исоро кашиданд. Онҳо аз Исо тарсиданд, зеро тамоми мардум аз таълимоти Ӯ дар ҳайрат монда буданд+.

19Ҳамон бегоҳ Исо бо шогирдонаш аз шаҳр берун рафт+.

Дарахти хушкидаи анҷир

20•Саҳарии рӯзи дигар онҳо дар роҳ диданд, ки ҳамон дарахти анҷир аз решааш хушк шудааст. 21Петрус ҳодисаи рӯзи гузаштаро ба ёд оварда гуфт: «Устод, нигоҳ кун! Дарахти анҷир, ки онро лаънат кардӣ, хушк шудааст!»

22Исо дар ҷавоб гуфт: «Ба Худо имон дошта бошед. 23Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки агар касе ба ин кӯҳ фармон дода гӯяд: „Бархеста худро ба баҳр парто“ ва дар дилаш шубҳае надошта бошад, балки бовар кунад, ки он чи мегӯяд, ҳамон тавр мешавад, он гоҳ ҳамон чиз барояш иҷро мешавад+. 24Барои ҳамин ҳам ба шумо мегӯям, ҳар чи дар дуо талаб мекунед, бовар кунед, ки аллакай онро гирифтаед ва он аз они шумо мешавад+. 25-26Вале ҳангоми дуо кардан, агар аз касе ранҷида бошед, ӯро бубахшед, то ки Падари осмонии шумо низ гуноҳҳоятонро бахшида тавонад»+.

Савол дар бораи ҳуқуқи Исо

27•Онҳо боз ба Уршалим омаданд. Вақте ки Исо дар саҳни маъбади Худо рафтуо мекард, коҳинони калон, устодони шариат ва пирони қавм наздаш омада, 28пурсиданд: «Ту бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунӣ? Ин ҳуқуқро ба Ту кӣ додааст?»+

29Исо дар ҷавоб гуфт: «Ман ба шумо як саволе дорам. Агар ҷавоб диҳед, Ман ҳам ба шумо мегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунам. 30Ба Ман бигӯед, ба Яҳё кӣ ҳуқуқ дода буд, ки одамонро таъмид диҳад: Худо ё инсон?»+

31Онҳо ба якдигар гуфтанд: «Агар гӯем, ки „Худо дода буд“, Ӯ мегӯяд: „Пас чаро ба ӯ бовар накардед?“+
32Агар гӯем: „Инсон“…», (онҳо аз мардум метарсиданд, зеро ҳамаи мардум ба пайғамбар будани Яҳё имон доштанд)+.

33Оқибат онҳо ба Исо «намедонем» гуфта, ҷавоб доданд. Исо низ ба онҳо гуфт: «Пас Ман ҳам ба шумо намегӯям, ки бо кадом ҳуқуқ ин корҳоро мекунам».

12

Масал дар бораи иҷоракорон

12^1•Баъд Исо ба мардум бо масалҳо гап заданро сар кард: «Марде токзоре бунёд карда, дар гирдаш девор сохт. Сипас ҳавзчае барои фишурдани ангур тайёр кард ва як дидбонгоҳ сохт. Баъд токзорашро ба чанд нафар иҷора дода, ба кишвари дигар сафар кард+.

2Дар мавсими ҳосилғундорӣ соҳиби токзор хизматгорашро назди токпарварон фиристод, то ки ҳаққи худро аз он токзор бигирад. 3Вале онҳо он хизматгорро гирифта заданду бо дасти холӣ баргардонданд. 4Соҳиби токзор хизматгори дигарро фиристод, вале онҳо ба сари вай зада, ҳақорат карданд. 5Баъд боз хизматгори дигарро фиристод, лекин ӯро куштанд. Бисёр хизматгорони дигареро ҳам, ки мефиристод, ё мезаданд ё мекуштанд+.

6Ҳамин тавр, дар хонаи соҳиби токзор ба ғайр аз писари азизаш каси дигаре намонд. Оқибат „писарамро ҳатман иззату эҳтиром мекунанд“ гуфта, писарашро фиристод+. 7Вале токпарварон ба якдигар гуфтанд: „Вай меросхӯр аст! Биёед, ӯро мекушем ва соҳиби мерос мешавем!“+
8Сипас, ӯро дошта, куштанд ва ҷасадашро берун аз токзор партофтанд+.

9Акнун соҳиби токзор чӣ гуна рафтор мекунад? Баргашта он токпарваронро мекушад ва токзорро ба дигарон медиҳад+.

10Оё шумо дар навиштаҷот нахондаед:

„Он сангеро, ки бинокорон нодаркор ҳисоб карда, як сӯ партофтанд,
санги асосии таҳкурсии бино гардид.
11Ин кори Худованд аст
ва ба назарамон аҷиб менамояд“».+

12Азбаски роҳбарони дин фаҳмиданд, ки ин масал бар зидди онҳо буд, кӯшиш карданд, ки Ӯро дастгир кунанд, вале аз мардум метарсиданд, бинобар ин Ӯро ба ҳоли Худ гузошта рафтанд+.

Савол дар бораи супоридани андоз

13•Дертар чанд нафар аз фарисиён ва тарафдорони Ҳиродус ба назди Исо фиристода шуданд, то ки Ӯро бо сухан ба дом афтонанд+. 14Онҳо омада, гуфтанд: «Устод, мо медонем, ки Ту ростқавл ҳастӣ ва ба фикри одамон эътибор надода, бе хушомадгӯйӣ роҳҳои Худоро аз рӯйи ҳақиқат таълим медиҳӣ. Бигӯ, ки оё ба шоҳаншоҳи Рум андоз супорем ё не?»+
15Исо, ки аз дурӯягии онҳо бохабар буд, чунин гуфт: «Чаро мехоҳед Маро ба дом афтонед? Ба Ман як тангаи динорро биёред, ки бинам»+.

16Вақте динорро ба Ӯ доданд, пурсид: «Дар ин танга акс ва номи киро мебинед?» Онҳо ҷавоб доданд: «Шоҳаншоҳро».

17Он гоҳ Исо ба онҳо гуфт: «Он чи аз они шоҳаншоҳ аст, ба шоҳаншоҳ бидиҳед ва он чи аз они Худост, ба Худо». Онҳо аз ҷавоби Исо дар ҳайрат монданд+.

Савол дар бораи зиндашавӣ

18•Сипас, баъзеҳо аз равияи саддуқиён, ки зиндашавии мурдагонро рад мекарданд, ба назди Исо омада пурсиданд:+
19«Устод, Мусо дар шариат ба мо навиштааст, ки „агар бародари касе фарзанд наёфта бимирад, бигзор вай зани ӯро ба никоҳи худ дарорад ва фарзандони ба дунё омадаро ҳамчун насли бародари марҳумаш бидонад“. 20Инак, ҳафт бародар буданд. Бародари калонӣ зан гирифт, аммо фарзанд надида, аз олам чашм пӯшид. 21Баъд бародари дуюм ҳамсари ӯро ба занӣ гирифта, ӯ ҳам фарзанде ба дунё наоварда вафот кард. Бо бародари сеюм ҳам ҳамин тавр рӯй дод. 22Бо ҳамин сурат ҳамаи ҳафт бародарон бефарзанд вафот карданд. Баъд аз ҳама он зан ҳам аз олам чашм пӯшид. 23Пас рӯзе, ки мурдаҳо зинда мешаванд, вай зани кадоме аз онҳо мешавад? Охир ҳамаи ҳафт бародарон ӯро ба занӣ гирифта буданд!»

24Исо ҷавоб дод: «Хатои шумо дар он аст, ки на маънои навиштаҷотро медонеду на қудрати Худоро. 25Вақте ки мурдаҳо зинда мешаванд, онҳо на зан мегиранду на шавҳар мекунанд, балки мисли фариштаҳои осмон мегарданд. 26Вале дар бораи зинда шудани мурдаҳо магар аз китоби Мусо дар ҳикояи бутта нахондаед, ки чӣ тавр Худо ба Мусо гуфтааст: „Ман Худои Иброҳиму Исҳоқу Яъқуб ҳастам“. 27Ӯ на Худои мурдагон, балки Худои зиндагон аст. Шумо хатои калон мекунед».

Муҳимтарин қонуни Худо

28•Яке аз устодони шариат ба назди онҳо омада баҳсу мунозираашонро шунид. Вақте ӯ дид, ки Исо ба онҳо чӣ ҷавоби хубе дод, пурсид: «Аз тамоми фармоишҳои Худо кадомаш аз ҳама муҳимтар аст?»

29Исо ҷавоб дод: «Аввалин фармоиши муҳим ин аст: „Эй қавми Исроил, гӯш кунед! Худованд Худои мо Худованди яккаву ягона аст. 30Худованд Худои худро бо тамоми дилу ҷон ва бо тамоми ақлу ҳуш ва бо тамоми қуввати худ дӯст дор“. 31Дуюмаш чунин мебошад: „Дигаронро мисли худ дӯст дор“. Ҳеҷ фармоише аз ҳардуи ин бузургтар нест»+.

32Устоди шариат гуфт: «Устод, ҳақ ба ҷониби Туст. Ту бисёр хуб гуфтӣ, ки фақат як Худо вуҷуд дорад ва ғайр аз Ӯ, Худои дигаре нест. 33Инчунин, Худоро бо тамоми дил ва бо тамоми ақлу ҳуш ва бо тамоми қувват дӯст доштан ва дигаронро ҳам мисли худ дӯст доштан муҳимтар аз ҳадяҳои сӯхтанӣ ва ҳама намуди қурбонӣ мебошад».

34Исо дид, ки устоди шариат оқилона сухан меронад, бинобар ин, ба ӯ гуфт: «Шумо ба Подшоҳии Худо наздик ҳастед». Пас аз он дигар ҳеҷ кас ҷуръат накард, ки ба Исо саволе диҳад+.

Масеҳ Писари кист?

35•Вақте Исо дар маъбади Худо ба мардум таълим медод, аз онҳо пурсид: «Барои чӣ устодони шариат мегӯянд, ки Масеҳ, яъне Таъиншудаи Худо писари шоҳ Довуд аст+? 36Дар ҳоле ки худи Довуд бо таъсири Рӯҳулқудс чунин гуфта буд:

„Худованд ба Худованди ман гуфт:

«То даме ки душманонатро зери пойҳоят нагузорам,
аз дасти ростам бишин»“+.

37Худи Довуд Масеҳро „Худованд“ номид, пас чӣ тавр Вай писари шоҳ Довуд шуда метавонад?»

Мардуми зиёде суханони Ӯро бо хушнудӣ гӯш мекарданд+.

38•Сипас, Исо онҳоро таълим дода, гуфт: «Аз устодони шариат эҳтиёт бошед. Ба онҳо маъқул аст, ки либосҳои қимат пӯшида гарданд ва мардум дар бозорҳо ба онҳо салом диҳанд. 39Онҳо дӯст медоранд, ки дар ҷойҳои беҳтарини ҷамоатхонаҳо бишинанд ва дар базмҳо болонишин бошанд+. 40Онҳо намоишкорона дурудароз дуо мехонанд, вале дар асл молу мулки бевазанонро хӯрда, ғорат мекунанд! Онҳо барои ин корҳояшон ҷазои сахттар мебинанд».

Ду тангаи бевазан

41•Баъд Исо рӯ ба рӯйи сандуқи хайрия нишаста, ба сандуқ пул андохтани мардумро тамошо мекард. Баъзеҳо, ки сарватманд буданд, пули зиёде хайр мекарданд+.

42Ҳамин вақт як бевазани камбағал низ омада, ду тангаи хурди мисинро, ки арзиши кам дошт, ба сандуқ андохт. 43Исо шогирдонашро ба наздаш даъват карда, гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ин бевазани бечора аз ҳама зиёдтар хайрот кард. 44Чунки онҳо аз зиёдатии бойигариашон садақа карданд, вай бошад, ҳамаи он чизеро, ки дошт, яъне тамоми ризқу рӯзиашро дод»+.

13

Азобу уқубатҳои дарпешистода

13^1•Вақте Исо аз маъбади Худо мебаромад, яке аз шогирдонаш гуфт: «Устод, бубин, ин биноҳои маъбади Худо чӣ қадар боҳашамат ҳастанд! Чӣ сангҳои бузурге доранд!»

2Исо ҷавоб дод: «Шумо ин биноҳои бузургро мебинед? Санг бар болои санг намонда, ҳамааш ба замин яксон мешавад»+.

3Ҳангоме ки Исо дар кӯҳи Зайтун рӯ ба рӯйи маъбади Худо менишаст, Петрус, Яъқуб, Юҳанно ва Андриёс дар танҳоӣ аз Ӯ пурсиданд: 4«Ба мо бигӯ, ки ин ҳодиса кай рӯй медиҳад ва иҷро шудани ҳамаи инро аз кадом аломат мефаҳмем?»

5Исо ҷавоб дод: «Эҳтиёт шавед, ки мабодо касе шуморо гумроҳ кунад+. 6Зеро бисёр касон ба номи Ман омада мегӯянд, „Ман ҳамонам“ ва мардуми бисёрро гумроҳ мекунанд. 7Вақте ки садоҳо ва овозаҳои ҷангҳоро мешунавед, ба воҳима наафтед. Чунин ҳодисаҳо бояд рӯй диҳанд, вале ин маънои фаро расидани охирзамонро надорад. 8Як халқ бо халқи дигар ва як давлат бо давлати дигар меҷангад. Дар ҳар ҷо заминҷунбиҳо мешавад ва гуруснагӣ меояд. Ҳамаи ин ҳодисаҳо монанди дардҳои аввалини зоидан мебошанд+.

9Худатонро эҳтиёт кунед, зеро шуморо ба назди қозӣ бурда, дар ҷамоатхонаҳо қамчинкорӣ мекунанд ва ба хотири Маро пайравӣ карданатон шумо дар назди ҳокимону подшоҳон истода шаҳодат хоҳед дод+. 10Пеш аз ҳама, хушхабар бояд ба тамоми халқҳо эълон карда шавад+.

11Вақте шуморо дастгир карда, ба ҷавобгарӣ мекашанд, ғам нахӯред, ки чӣ бояд бигӯед. Ҳар чи ки он вақт ба дилатон андохта мешавад, ҳамонро бигӯед, чунки он вақт на шумо, балки Рӯҳулқудс, яъне Рӯҳи Худо ба воситаи шумо сухан меронад+.

12Бародар бародари худро ва падар фарзанди худро ба қатл мерасонад. Фарзандон ба падару модари худ муқобил мебароянд ва онҳоро ба дасти марг месупоранд+. 13Ба сабаби Маро пайравӣ карданатон ҳама шуморо бад мебинанд. Вале касе, ки то ба охир истодагарӣ намояд, наҷот хоҳад ёфт+.

Харобазори нафратангез

14•Аммо вақте ки харобазори нафратангезро дар ҷое мебинед, ки набояд бошад (ба ин диққат диҳед), он вақт агар касе дар Яҳудия бошад, ба кӯҳистон гурезад. 15Агар касе дар болои бом бошад, барои гирифтани чизе пойин нафарояд ва ба хона надарояд+. 16Агар касе дар саҳро бошад, барои гирифтани ҷома ҳам барнагардад. 17Вой бар ҳоли ҳомиладорон ва модароне, ки кӯдаки ширхӯр хоҳанд дошт!+

18Пас дуо кунед, ки ин ҳодиса дар вақти зимистон рӯй надиҳад. 19Зеро дар он айём чунон азобу даҳшате рӯй медиҳад, ки аз рӯзи офариниши дунё то ба имрӯз монанди он ҳеҷ рӯй надодааст ва дигар рӯй нахоҳад дод+. 20Аммо Худованд он рӯзҳои азобро кӯтоҳ кардааст, чунки агар кӯтоҳ намекард, дар рӯйи замин касе зинда намемонд. Вале ба хотири интихобкардагонаш Худованд он рӯзҳоро ҳатман кӯтоҳ хоҳад кард+.

21Ҳамон вақт агар касе ба шумо гӯяд, ки „Бинед, Масеҳ дар ин ҷост“ ва ё „Нигоҳ кунед, Ӯ дар он ҷост“, бовар накунед+. 22Зеро одамоне пайдо мешаванд, ки худро бардурӯғ Масеҳ ва пайғамбар меноманд. Онҳо муъҷизаю аломат нишон медиҳанд, то агар имкон бошад, интихобшудагони Худоро ҳам гумроҳ кунанд+. 23Инак, бохабар бошед. Ман ҳамаашро ба шумо пешакӣ гуфтам+.

Омадани Писари Одамизод

24•Дар ҳамон рӯзҳо, баъд аз он мусибатҳо,

офтоб тира мегардад ва моҳ дигар равшанӣ намедиҳад,

25ситораҳо аз осмон фурӯ мерезанд
ва ҳама чиз дар осмон ба ҷунбиш меояд+.

26Он вақт мардум Писари Одамизодро мебинанд, ки болои абрҳо бо қудрату ҷалоли бузург меояд.+
27Ӯ фариштаҳоро мефиристад, то интихобшудагони Худро аз чор тарафи дунё ва аз тамоми гӯшаву канори замину осмон гирд оваранд+.

Масал дар бораи дарахти анҷир

28•Аз дарахти анҷир ибрат гиред. Ҳамин ки шохаҳояш муғча карда, барг бароварданро сар кунанд, шумо аниқ медонед, ки ба қарибӣ тобистон меояд. 29Айнан ҳамин тавр, ҳангоме ки ба амал омадани ин ҳодисаҳоро мебинед, донед, ки вақт наздик аст, дар паси дар аст. 30Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ҳанӯз одамони ин насл аз олам нагузашта, ҳамаи ин ҳодисаҳо ба амал меоянд+. 31Замину осмон нест мешаванд, аммо гуфтаҳои Ман то абад мемонанд+.

Рӯзу соати омадани Писари Одамизод

32•Лекин кай фаро расидани он рӯз ё он соатро ғайр аз Падар касе намедонад: на фариштаҳои осмон на Писар.

33Пас ҳушёру бохабар бошед, зеро намедонед, ки он вақт кай фаро мерасад+. 34Ин монанди он аст, ки марде ба сафар рафта, хонаи худро ба хизматгорон месупорад ва ба ҳар як хизматгори худ вазифаи махсусе медиҳад. Ба дарвозабон бошад, мефармояд, ки посбонӣ кунад+.

35Пас ҳушёр бошед, чун намедонед, ки соҳиби хона кай бармегардад, бегоҳӣ ё нимаи шаб, вақти ҷеғзании хурӯс ё бомдодон+. 36Мабодо ӯ ногаҳон баргашта, шуморо дар хоб ёбад+. 37Он чи ба шумо мегӯям, ба ҳама дахл дорад: ҳушёр бошед!»

14

Нақшаи куштани Исо

14^1•То иди Наҷот ва иди Фатир ду рӯз монда буд. Коҳинони калон ва устодони шариат роҳеро ҷустуҷӯ мекарданд, ки Исоро пинҳонӣ дастгир карда, ба қатл расонанд+. 2Онҳо мегуфтанд: «Ин корро дар рӯзҳои ид накунем, ки мабодо мардум ба шӯр оянд».

Ба сари Исо рехтани равғани атрафшони қиматбаҳо

3•Исо дар Байтанё, дар хонаи Шимъун ном марде, ки пештар бемории пӯст дошт, меҳмон шуд. Дар вақти таомхӯрӣ зане омад ва як шишача равғани атрафшони қиматбаҳоро оварда, шикасту ба сари Исо рехт+.

4Баъзеҳо аз ин кори зан ба ғазаб омада, ба якдигар гуфтанд: «Чаро ӯ ин равғани қиматро исроф кард? 5Ин равғанро ба маблағи зиёда аз сесад динор фурӯхта, пулашро ба камбағалон тақсим кардан мумкин буд». Ва занро сахт сарзаниш мекарданд.

6Вале Исо гуфт: «Вайро ором гузоред. Чаро ӯро танқид мекунед? Вай бароям кори нек кард. 7Камбағалон ҳамеша бо шумо ҳастанд ва ҳар вақте ки хоҳед, шумо метавонед ба онҳо ёрӣ диҳед, вале Ман ҳамеша бо шумо нестам+.

8Ин зан ҳар чи тавонист, кард. Ӯ равғанро ба баданам рехт, то онро барои гӯронидан тайёр намояд+. 9Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки дар тамоми ҷаҳон ҳар ҷо, ки хушхабар эълон гардад, кори ин зан низ барои ёдоварии вай гуфта мешавад»+.

Нияти хиёнаткоронаи Яҳудо

10•Он гоҳ Яҳудои Исқарютӣ, ки яке аз дувоздаҳ шогирдони Исо буд, ба назди коҳинони калон рафт, то Исоро ба онҳо таслим кунад+. 11Онҳо аз шунидани ин шод гашта, ба ӯ пул ваъда карданд. Пас Яҳудо барои таслим кардани Исо фурсати муносиб меҷуст.

Охирин хӯроки Исо бо шогирдон

12•Рӯзи аввали иди Фатир, ки мардум барраи иди Наҷотро қурбонӣ мекарданд, шогирдон аз Исо пурсиданд: «Дар куҷо мехоҳӣ, ки мо рафта бароят дастархони иди Наҷотро тайёр намоем?»+

13Исо ду нафар шогирдашро фиристода, гуфт: «Ба шаҳр равед. Дар он ҷо шуморо марде пешвоз мегирад, ки кӯзаи об мебарад. Аз паси ӯ биравед. 14Ба ҳамон хонае, ки он мард медарояд, шумо ҳам дароед ва ба соҳиби хона бигӯед: „Устод мепурсад, ки куҷост меҳмонхонаи Ӯ, ки дар он ҳамроҳи шогирдонаш хӯроки иди Наҷотро хӯрда тавонад?“ 15Вай ба шумо болохонаи калонеро нишон медиҳад, ки аллакай ғундошта, ба тартиб оварда шудааст ва шумо дар ҳамон ҷо бароямон дастархон тайёр кунед».

16Пас шогирдон ба шаҳр рафтанду ҳамаро ҳамон тавре ки Исо гуфта буд, дарёфтанд ва онҳо хӯроки иди Наҷотро тайёр намуданд.

17Бегоҳӣ Исо бо дувоздаҳ шогирдаш омад. 18Вақте ки дар гирди дастархон нишаста хӯрок мехӯрданд, Исо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, яке аз шумо, ки ҳоло бо Ман хӯрок хӯрда истодааст, ба Ман хиёнат мекунад»+.

19Онҳо ғамгин шуда, паси ҳамдигар аз Ӯ мепурсиданд: «Оё ин шахс ман ҳастам?» 20Исо ҷавоб дод: «Ин корро яке аз дувоздаҳ нафари шумо мекунад, ки луқмаи нонашро ҳамроҳи Ман дар як табақ тар карда истодааст.

21Писари Одамизод аз рӯйи он чизе ки дар навиштаҷот дар борааш навишта шудааст, мемирад. Аммо вой бар ҳоли он касе, ки ба Писари Одамизод хиёнат мекунад. Беҳтар мебуд, ки ҳаргиз ба дунё намеомад!»+

Таоми шоми Худованд

22•Ҳангоме ки онҳо хӯрок мехӯрданд, Исо нонро гирифта, ба Худо шукр гуфт. Баъд онро пора карда, ба онҳо тақсим намуда, гуфт: «Нонро бигиред, ки ин бадани Ман аст»+.

23Пас косаро гирифта, шукргузорӣ карду онро ба шогирдонаш дод ва ҳамаи онҳо аз он нӯшиданд. 24Исо ба онҳо гуфт: «Ин хуни Ман аст ва бо он Худо бо халқаш аҳду паймон мебандад. Хуни Ман ба хотири одамони зиёде рехта мешавад. 25Ба ростӣ ба шумо мегӯям, Ман боз ҳамроҳи шумо дар Подшоҳии Худо шираи ангури нав хоҳам нӯшид. Лекин то он рӯз ҳаргиз наменӯшам».

26Баъд онҳо Худоро ҳамду сано гуфтанд ва ба кӯҳи Зайтун равона шуданд+.

Пешгӯйӣ дар бораи инкори Петрус

27•Пас Исо ба шогирдон гуфт: «Ҳамаи шумо Маро тарк мекунед, чунки дар навиштаҷот омадааст: „Чӯпонро мезанам ва гӯсфандон пароканда мешаванд“.+
28Аммо вақте ки зинда мешавам, пеш аз он ки шумо ба вилояти Ҷалил биравед, Ман ба он ҷо меравам»+.

29Петрус гуфт: «Дигарон Туро тарк кунанд ҳам, ман ин корро намекунам».

30Исо ба вай гуфт: «Ба ростӣ ба ту мегӯям, худи имшаб, ҳанӯз хурӯс ду бор ҷеғ назада, ту се бор Маро инкор мекунӣ».

31Аммо Петрус бо қатъият гуфт: «Агар бо Ту мурданам лозим ояд ҳам, ҳаргиз Туро инкор намекунам». Дигарон низ чунин гуфтанд.

Дуои Исо дар боғи Ҷатсимонӣ

32•Онҳо ба ҷое рафтанд, ки Ҷатсимонӣ ном дошт ва Ӯ ба шогирдонаш гуфт: «Шумо дар ин ҷо бошед, Ман рафта дуо мекунам». 33Ӯ ҳамроҳаш Петрус, Яъқуб ва Юҳанноро бурд. Ғаму андӯҳаш сахт шиддат меёфт ва+
34Ӯ ба онҳо гуфт: «Аз шиддати ғаму ғусса ҷонам ба лаб расидааст. Ин ҷо бимонеду бедор бошед»+.

35Инро гуфта, Исо каме дуртар рафт ва Худро ба рӯйи замин партофта, дуо кард, ки агар шавад, он вақти азоб ба сараш наояд+. 36Сипас гуфт: «Эй Або, эй Падарҷонам! Бароят ҳама чиз имконпазир аст. Ин косаи азобро аз сари Ман дур кун. Аммо на хости Ман, балки хости Ту иҷро шавад»+.

37Баъд баргашта, дид, ки шогирдонаш хобидаанд. Ӯ аз Петрус пурсид: «Шимъун, ту хобидаӣ? Магар як соат бедор истода натавонистӣ? 38Бедор бошеду дуо кунед, то ки ба васваса наафтед. Чунки рӯҳ тайёр, аммо ҷисм нотавон аст»+.

39Пас, боз рафта, бо ҳамон суханони пештарааш дуо кард. 40Баъд баргашта, онҳоро боз дар хоб дид, чунки онҳо ҳатто чашмонашонро кушода наметавонистанд ва намедонистанд, ки ба Исо чӣ ҷавоб диҳанд.

41Вай бори сеюм баргашта, ба онҳо гуфт: «Шумо ҳанӯз хоб рафта истироҳат мекунед? Бас, акнун вақту соати он ҳам расид, ки Писари Одамизод ба дасти гунаҳкорон таслим карда шавад+. 42Бархезед, меравем. Нигоҳ кунед, он касе ки ба Ман хиёнат мекунад, наздик омад».

Дастгир кардани Исо

43•Якбора, ҳанӯз Ӯ суханашро тамом накарда, Яҳудо, яке аз дувоздаҳ шогирдонаш ҳамроҳи як тӯда одамоне, ки калтаку шамшер дар даст доштанд, аз ҷониби коҳинони калон, устодони шариат ва пирони қавм расида омад+. 44Хиёнаткор ба онҳо пешакӣ чунин шарт карда буд: «Касеро, ки бӯсидам, ҳамон шахсест, ки бояд дастгир кунеду таҳти назорат гирифта баред».

45Яҳудо рост пеши Исо омад ва «Устод!» гуфта, Ӯро бӯсид. 46Пас онҳо Исоро дастгир карда, маҳкам доштанд. 47Ҳамон замон як нафар аз ҳозирон шамшерашро аз ғилоф кашида, ба ғуломи саркоҳин ҳамла оварду гӯшашро бурида партофт+.

48Он гоҳ Исо ба онҳо гуфт: «Магар шумо Маро роҳзан фикр мекунед, ки барои дастгир карданам бо калтаку шамшерҳо омадаед? 49Ман ҳар рӯз бо шумо дар маъбади Худо будам ва таълим медодам, аммо шумо Маро дастгир намекардед. Вале бигзор гуфтаҳои навиштаҷот ба амал оянд»+. 50Ҳамон вақт ҳамаи шогирдонаш Ӯро танҳо монда гурехтанд+.

51Як ҷавоне аз паси Исо рафт, ки дар танаш ҳеҷ чиз надошт ва фақат бо матои катонӣ худро печонда буд. Сарбозон ӯро дастгир карданд, 52аммо ӯ халос хӯрда, тани бараҳна гурехт, чунки матои катонӣ дар дасти онҳо монд.

Дар назди шӯрои пирон

53•Исоро ба хонаи саркоҳин бурданд. Ҳамаи коҳинони калон, пирони қавм ва устодони шариат дар он ҷо ҷамъ шуданд. 54Петрус аз пайи Исо дар масофаи каме дуртар меомад ва ба ҳавлии саркоҳин даромада, бо посбонон нишаст, то ки дар назди оташ гарм шавад.

55Коҳинони калон ва ҳамаи аъзоёни дигари шӯрои пирон бо нияти ба қатл расондани Исо кӯшиш карданд, ки бар зидди Ӯ ягон далеле пайдо кунанд, лекин ҳеҷ далеле ёфта наметавонистанд. 56Бисёриҳо бар зидди Исо шаҳодати дурӯғ доданд, аммо гуфтаҳояшон ба ҳам мувофиқ намеомад. 57Баъзеҳо аз ҷо бархеста, ба Исо чунин туҳматҳо карданд: 58«Мо шунидем, ки Ӯ мегуфт: „Ман ин маъбади Худоро, ки бо дасти инсон сохта шудааст, вайрон мекунам ва баъд аз се рӯз дигареро месозам, ки бо дасти инсон сохта нашудааст“»+. 59Вале ин шаҳодатҳои онҳо низ ба якдигар мувофиқ набуд.

60Он вақт саркоҳин дар ҳузури ҳама бархеста, аз Исо пурсид: «Ба ин далеле, ки Туро айбдор мекунанд, ягон гапи гуфтанӣ дорӣ?»+
61Аммо Исо хомӯш истода, ҳеҷ ҷавобе надод. Саркоҳин боз пурсид: «Магар Ту Масеҳ ва Писари Худое ҳастӣ, ки ба Ӯ ҳамду сано мехонем?»

62Исо гуфт: «Ҳастам ва рӯзе Писари Одамизодро хоҳед дид, ки аз дасти рости Худои Пурқудрат нишаста бо абрҳои осмон меояд»+.

63Он гоҳ саркоҳин либоси танашро дарронда гуфт: «Дигар ба мо ҳеҷ шоҳиде лозим ҳам нест!+
64Шумо худатон сухани куфри Ӯро шунидед. Ба чӣ қарор меоед?» Пас ҳамаи онҳо Ӯро айбдор карда, ба марг маҳкум намуданд+.

65Баъд баъзеҳо ба Исо туф мекарданд. Онҳо чашмони Ӯро баста, ба рӯяш торсакӣ зада, мегуфтанд: «Агар пайғамбар бошӣ, бигӯй, ки Туро кӣ зад?» ва сарбозон ҳам Ӯро бурда заданд+.

Исоро инкор кардани Петрус

66-67•Петрус ҳоло ҳам дар ҳавлӣ назди оташ нишаста, худро гарм мекард. Ҳамин вақт яке аз канизакони саркоҳин ӯро дид ва ба ӯ бодиққат нигоҳ карда гуфт: «Ту низ ҳамроҳи Исои Носирӣ будӣ!»

68Петрус инро инкор карда гуфт: «Намедонам ва намефаҳмам, ки чӣ мегӯйӣ». Ӯ ба назди дарвоза рафт ва ҳамон замон хурӯс ҷеғ зад.

69Канизак Петрусро бори дигар дид ва ба одамони дар он ҷо истода гуфт: «Ин мард ҳам яке аз шарикони Исо аст!» 70Петрус инро боз инкор кард. Каме дертар одамони дар он ҷо истода ба Петрус гуфтанд: «Аниқ ту шарики онҳоӣ, чунки ҷалилӣ ҳастӣ!»

71Петрус бошад, қасам хӯрда, гуфт: «Худо занад, ки ин Одамеро, ки дар борааш мегӯед, намешиносам».

72Ҳамон лаҳза хурӯс бори дуюм ҷеғ зад ва сухани Исо ба хотири Петрус омад. Ӯ гуфта буд, ки ҳанӯз хурӯс ду бор ҷеғ назада, вай се бор шинохтани Исоро инкор мекунад. Он гоҳ Петрус худро дошта натавониста ба гиря даромад+.

15

Дар назди Пилотус

15^1•Саҳарии барвақт коҳинони калон, пирони қавм бо устодони шариат ва тамоми аъзоёни шӯрои пирон дар маҷлис ба як қарор омаданд. Онҳо дасти Исоро баста, аз ҳавлии Қаёфо бароварданд ва ба дасти ҳоким Пилотус супориданд+.

2Пилотус аз Исо пурсид: «Магар Ту Шоҳи Яҳудиён ҳастӣ?» Исо ҷавоб дод: «Ту ҳамин тавр мегӯйӣ»+.

3Коҳинони калон Исоро аз бисёр ҷиҳат айбдор мекарданд. 4Пилотус аз Ӯ пурсид: «Чаро ҷавоб намедиҳӣ? Бубин, Туро чӣ қадар айбдор мекунанд»+. 5Вале Исо боз ҳам чизе нагуфт ва Пилотус дар ҳайрат монд.

6•Аз рӯйи одат ҳоким Пилотус ҳар иди Наҷот як нафар маҳбусеро, ки мардум талаб мекард, озод менамуд. 7Дар он вақт Бараббо ном марде, ки бо шариконаш дар шаҳр шӯриш бардошта, одам кушта буд, дар зиндон менишаст. 8Мардум пеши Пилотус рафтанду аз ӯ хоҳиш карданд, ки мисли ҳарсола як нафар маҳбусро озод кунад. 9Пилотус пурсид: «Мехоҳед, ки бароятон Шоҳи Яҳудиёнро озод кунам?» 10Зеро мефаҳмид, ки коҳинони калон Исоро аз рӯйи ҳасад ба дасти ӯ супорида буданд+.

11Вале коҳинони калон мардумро ба ошӯб оварданд, то ба ивази Исо озод кардани Барабборо талаб кунанд+. 12Пилотус боз аз онҳо пурсид: «Пас бо он касе, ки шумо Ӯро Шоҳи Яҳудиён меномед, чӣ кор кунам?»

13Онҳо фарёд заданд: «Ба салиб мехкӯб кунед!»

14Пилотус гуфт: «Чаро? Охир Ӯ чӣ бадие кардааст?» Лекин онҳо боз баландтар фарёд заданд: «Ӯро мехкӯб кунед!»+

15Пилотус, ки мехост мардумро розӣ нигоҳ дорад, барояшон Барабборо озод кард ва Исоро ба дасти сарбозон супорид, то ки Ӯро қамчинкорӣ намуда, ба салиб мехкӯб кунанд+.

Исоро масхара кардани сарбозон

16•Сарбозон Исоро ба саҳни дарбори ҳоким бурда, аскарони зиёдро ҷамъ карданд. 17Баъд ба Исо ҷомаи бунафшранг пӯшонданд ва аз навдаҳои хор тоҷе бофта, ба сараш гузоштанд. 18Ба Ӯ таъзим карда, фарёд мезаданд: «Зинда бод Шоҳи Яҳудиён!» 19Онҳо бо чӯб ба сараш мезаданд, ба Ӯ туф мекарданд ва дар наздаш ба зону истода, ба Ӯ саҷда менамуданд+. 20Вақте ки онҳо масхара кардани Ӯро бас карданд, ҷомаи бунафшрангро аз танаш кашида, либоси Худашро пӯшонданд ва барои ба салиб мехкӯб кардан Ӯро аз он ҷо берун бурданд.

Ба салиб мехкӯб шудани Исо

21•Дар роҳ онҳо бо як роҳгузаре аз шаҳри Қайравон вохӯрданд, ки аз саҳро бармегашт. Он мард Шимъун ном дошт ва падари Искандару Руфус буд. Сарбозон ӯро маҷбур карданд, ки чӯби салиби Исоро бардошта барад+. 22Баъд Исоро ба ҷое оварданд, ки Ҷолҷото, яъне «Ҷойи косахонаи сар» ном дошт. 23Сарбозон ба Ӯ майи бо доруи мурр омехтаро доданд, вале Ӯ онро нанӯшид. 24Он гоҳ Исоро ба салиб мехкӯб карданду барои тақсим кардани либоси Ӯ қуръа партофтанд, то ҳар кас ҳар қисми либоси Ӯро бигирад. 25Соати нуҳи саҳар буд, ки Ӯро ба салиб мехкӯб карданд. 26Дар лавҳаи айбнома бар зидди Исо навиштанд: «Шоҳи Яҳудиён».

27-28Ҳамроҳи Исо боз ду роҳзанро аз тарафи чапу росташ ба салибҳои дигар мехкӯб карданд.

29Роҳгузарон Исоро дашном дода, сар ҷунбонда мегуфтанд: «Ту ки маъбади Худоро вайрон карда, дар се рӯз аз нав месохтӣ,+
30Худатро наҷот дода, аз салиб фуруд ой!»

31Коҳинони калон ва устодони шариат низ Исоро масхаракунон ба якдигар мегуфтанд: «Дигаронро наҷот медоду Худашро наҷот дода наметавонад+. 32Бигзор Масеҳи Худо, ки Шоҳи Исроил аст, акнун аз салиб пойин фарояд, то мо инро дида, имон оварем!» Ҳатто онҳое, ки ҳамроҳаш мехкӯб шуда буданд, Ӯро дашном медоданд+.

Марги Исо

33•Нисфирӯзӣ тамоми рӯйи заминро торикӣ фаро гирифт ва то соати се давом ёфт. 34Дар соати се Исо бо овози баланд дод зада, гуфт: «Элоҳӣ! Элоҳӣ! Лама сабақтанӣ?», яъне «Худоё, Худои Ман! Чаро Маро тарк кардӣ?!» 35Баъзе аз ҳозирон инро шунида гуфтанд, ки Ӯ Илёс пайғамбарро садо мекунад. 36Сипас як нафар давида, латтаеро ба сирко тар намуд ва бо нӯги чӯб дароз карда, онро ба Исо нӯшонданӣ шуд ва гуфт: «Истед, бинем, ки оё Илёс омада Ӯро аз салиб гирифта пойин мефарорад?» 37Баъд Исо нолаи баланде карда, ҷон дод.

38Худи ҳамин вақт пардае, ки ҷойи муқаддастарини маъбади Худоро ҷудо мекард, аз боло то пойинаш дарида, ду пора шуд. 39Вақте як сардори лашкар, ки дар рӯ ба рӯйи салиб истода буд, дид ки Исо чӣ тавр фарёд зада, ҷон дод, гуфт: «Дар ҳақиқат ин Мард Писари Худо буд!»

40Чанд зан ҳам он ҷо буданд, ки аз дур ин ҳодисаҳоро медиданд. Дар байни онҳо Марями Маҷдалия, Салумит ва Марям, ки модари Яъқуби хурдсол ва Юсӣ буд, низ ҳузур доштанд+. 41Онҳо дар Ҷалил ба Исо ҳамроҳ шуда, ба Ӯ хизмат мекарданд. Бисёр занони дигар низ, ки ҳамроҳи Ӯ ба Уршалим омаданд, дар он ҷо буданд.

Дафни Исо

42•Шом шуд ва мардум барои рӯзи шанбе тайёрӣ медиданд. 43Юсуф ном шахс аз шаҳри Ромо, ки аъзои обрӯманди шӯрои пирон буд ва фаро расидани Подшоҳии Худоро интизорӣ мекашид, боҷуръат пеши Пилотус рафт ва ҷасади Исоро талаб кард. 44Пилотус ҳайрон шуд, ки Исо ба ин зудӣ мурдааст, бинобар ин, сардори лашкарро даъват карда, аз ӯ пурсид, ки оё Исо аллакай мурдааст.

45Вақте он сардори лашкар тасдиқ кард, Пилотус ҷасади Исоро ба Юсуф супорид. 46Юсуф матои суф харид ва ҷасадро аз салиб пойин фароварда, кафанпеч карду ба даруни қабре, ки дар ғоре сохта шуда буд, гузошт. Баъд санги калонеро ба даромади қабр ғелонда, онро маҳкам кард. 47Марями Маҷдалия ва Марями модари Юсӣ диданд, ки ҷасад ба куҷо гузошта шуд.

16

Зиндашавии Исо

16^1•Бегоҳи рӯзи шанбе, вақте ки рӯзи истироҳат ба анҷом расид, Марями Маҷдалия, Марями модари Яъқуб ва Салумит рафта, атрҳои хушбӯй хариданд, то ки ба бадани Исо бимоланд+. 2Ва саҳарии барвақти рӯзи якшанбе, баъд аз баромадани офтоб ба сӯи қабр равона шуданд.

3Дар роҳ ба якдигар мегуфтанд: «Кӣ сангро аз даромади қабр барои мо меғелонад?»+
4Вақте ки назди қабр расиданд, диданд, ки он санги бениҳоят калони қабр як сӯ ғелонда шудааст.

5Пас ба даруни қабр даромада диданд, ки як ҷавоне бо либоси сафед дар тарафи рост нишастааст. Занон ба ҳайрат афтоданд.

6Вале ҷавон ба онҳо гуфт: «Ҳайрон нашавед! Шумо Исои Носирии ба салиб мехкӯбшударо меҷӯед. Вай зинда шуд ва дар ин ҷо нест! Ба ҷое, ки ҷасадашро гузошта буданд, нигоҳ кунед! 7Ҳоло рафта, ба шогирдонаш ва ба Петрус бигӯед, ки Исо пешопеши онҳо ба Ҷалил меравад. Онҳо Ӯро дар он ҷо хоҳанд дид, чунон ки Ӯ ба онҳо гуфта буд»+.

8Занҳо тарсону ларзон берун баромада, аз назди қабр гурехтанд ва ба касе чизе нагуфтанд, чунки дар ҳарос буданд.

Аён шудани Исо ба шогирдонаш

9•Исо субҳи рӯзи якшанбе зинда шуд ва аввал ба Марями Маҷдалия, ки аз вуҷуди ӯ ҳафт ҷинро берун карда буд, Худро аён кард+. 10Марям назди шогирдони гирёну мотамзада рафта, ин хабарро гуфт. 11Вале онҳо суханони ӯро шунида, бовар накарданд, ки Исо зинда асту Марям Ӯро дидааст+.

12Баъд Исо Худро дар сурати дигар ба ду шогирдаш, ки ба деҳа мерафтанд, зоҳир кард. 13Онҳо баргашта, инро ба дигарон нақл намуданд, аммо ҳеҷ кас ба суханони онҳо бовар накард.

14Дар охир Исо ба он ёздаҳ шогирдаш дар вақти хӯрок хӯрданашон зоҳир шуд ва Ӯ онҳоро ба сабаби беимониву кундфаҳмӣ сарзаниш кард, зеро ба суханони касоне, ки Ӯро баъд аз марг зинда дида буданд, бовар накарданд.

15Баъд ба онҳо гуфт: «Ба тамоми дунё рафта, хушхабарро ба ҳама эълон кунед!+
16Ҳар кӣ имон оварад ва таъмид гирад, наҷот меёбад, вале ҳар кӣ имон наорад, ҳукм карда мешавад+. 17Касоне, ки имон меоваранд, чунин аломатҳоро хоҳанд дошт: онҳо бо номи Ман ҷинҳоро меронанд ва бо забонҳои нав сухан мегӯянд,+
18онҳо морҳоро бо даст мегиранд ва агар заҳр хӯранд, зараре намебинанд, даст бар беморон мегузоранд ва онҳо шифо меёбанд»+.

19Вақте ки суҳбати Худованд Исо бо онҳо тамом шуд, Вай ба сӯи осмон бурда шуд ва аз дасти рости Худо нишаст+. 20Шогирдон рафта, хушхабарро дар ҳама ҷо эълон мекарданд. Худованд ҳам мададгори онҳо буд ва бо муъҷизаҳое, ки онҳо нишон медоданд, гуфтаҳояшонро тасдиқ мекард. Омин+.

• 1:1 Мат 3:1-12, Луқ 3:1-9, Юҳ 1:19-28
+ 1:2 Мат 11:10, Луқ 7:27
+ 1:4 Луқ 1:80, Юҳ 1:6
+ 1:5 КФ 19:18
• 1:9 Мат 3:13, Луқ 3:21-22, Луқ 4:1-13
+ 1:9 Мат 2:23, Луқ 2:39
+ 1:10 КФ 7:56, Юҳ 1:32-33

+ 1:11 Марқ 9:7, Юҳ 12:28, Марқ 9:7, 2Пет 1:17

+ 1:13 1Тас 3:5, Луқ 22:43
• 1:14 Мат 4:18-22, Луқ 5:1-11
+ 1:15 Ғал 4:4, Мат 3:2
+ 1:16 Мат 14:34, Марқ 6:53, Юҳ 1:40-42
+ 1:17 Мат 13:47
+ 1:18 Марқ 10:28
• 1:21 Луқ 4:31-41
+ 1:21 Мат 4:13
+ 1:22 Мат 7:28-29
+ 1:24 Марқ 5:7, КФ 19:15, Юҳ 6:69
+ 1:26 Марқ 9:20, КФ 8:7
+ 1:27 КФ 17:19
+ 1:30 1Қур 9:5
+ 1:31 Марқ 5:41, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41
+ 1:34 Мат 12:16, Марқ 3:12
• 1:35 Луқ 4:42-44
+ 1:35 Мат 14:23, Луқ 5:16
• 1:40 Мат 8:1-4, Луқ 5:12-16
+ 1:40 Марқ 9:22
+ 1:42 Луқ 17:14
+ 1:43 Мат 9:30
+ 1:44 Луқ 17:14
+ 1:45 Марқ 7:36
• 2:1 Мат 9:1-8, Луқ 5:17-26
+ 2:1 Мат 4:13, Марқ 1:21
+ 2:4 Марқ 6:55
+ 2:5 Мат 8:10, Марқ 10:52, Луқ 7:48
+ 2:7 Марқ 14:64,
• 2:13 Мат 9:9-13, Луқ 5:27-32
+ 2:16 Луқ 15:2
+ 2:17 Луқ 15:7, 1Тим 1:15
• 2:18 Мат 9:14-17, Мат 12:1-8, Луқ 5:33
+ 2:18 Мат 11:2, Луқ 11:1, Юҳ 1:35, Луқ 18:12

+ 2:19 Мат 25:1-13, Юҳ 3:29, Ошк 19:7, Ошк 21:2

+ 2:20 Марқ 14:7, Луқ 17:22
• 3:1 Мат 12:9-14, Луқ 6:6-11
+ 3:1 Марқ 1:21
+ 3:2 Луқ 14:1, Луқ 20:20
+ 3:4 Луқ 14:3
+ 3:5 Эфс 4:18,
+ 3:7 Мат 11:21
+ 3:10 Марқ 5:28
+ 3:11 Мат 14:33, Марқ 1:24
+ 3:12 Мат 12:16, Марқ 1:34
• 3:13 Мат 10:1-4, Луқ 6:12-16
+ 3:16 Мат 16:18, Юҳ 1:42
+ 3:17 Марқ 1:19
+ 3:18 Мат 9:9
+ 3:19 Марқ 14:10, Марқ 14:44
• 3:20 Мат 12:22-32, Луқ 11:14-23, Луқ 12:10
+ 3:20 Марқ 6:31
+ 3:21 2Қур 5:13
+ 3:22 Мат 9:34, Мат 10:25

+ 3:29 Луқ 12:10, 1Юҳ 5:16, Ибр 10:26, Ибр 10:29

• 3:31 Мат 12:46-50, Луқ 8:19-21

+ 3:31 Марқ 6:3, Юҳ 2:12, Юҳ 7:3, КФ 1:14, 1Қур 9:5, Ғал 1:19

+ 3:35 Юҳ 15:14, Ибр 2:11
• 4:1 Мат 13:1-23, Луқ 8:4-15
+ 4:9 Мат 11:15, Ошк 2:7
• 4:10 Мат 13:18-23, Луқ 8:11-15
+ 4:11 Мат 19:11, 1Қур 5:12-13
+ 4:12 Юҳ 12:40, КФ 28:26-27
+ 4:14 КФ 8:4
+ 4:17 Ғал 1:6, Ибр 6:4
+ 4:19 Мат 6:25, Марқ 10:23, 1Тим 6:10
+ 4:20 Юҳ 15:5
• 4:21 Луқ 8:16-18
+ 4:21 Мат 5:15, Луқ 11:33
+ 4:22 Мат 10:26, Луқ 12:2
+ 4:23 Мат 11:15, Марқ 4:9
+ 4:24 Мат 7:2
+ 4:29 Мат 13:38, Ошк 14:15
• 4:30 Мат 13:31-35, Луқ 13:18-19
+ 4:31 Мат 17:20, Луқ 17:6
• 4:35 Мат 8:23-27, Луқ 8:22-25
+ 4:35 Мат 8:18, Луқ 8:22
+ 4:37 КФ 27:14
• 5:1 Мат 8:28-34, Луқ 8:26-39
+ 5:7 Марқ 1:24
+ 5:17 Луқ 5:8, КФ 16:39
+ 5:20 Мат 4:25, Марқ 7:31
• 5:21 Мат 9:18-26, Луқ 8:40-56
+ 5:22 Луқ 13:14, КФ 13:15, КФ 18:8
+ 5:28 Марқ 3:10
+ 5:30 Луқ 5:17, Луқ 6:19
+ 5:34 Марқ 10:52
+ 5:37 Марқ 9:2, Марқ 14:33
+ 5:39 Юҳ 11:11

+ 5:41 Марқ 1:31, Марқ 9:27, КФ 3:7, КФ 9:41, Луқ 7:14

+ 5:43 Марқ 1:44, Марқ 9:9
• 6:1 Мат 13:53-58, Луқ 4:16-30
+ 6:1 Мат 2:23, Луқ 2:39, Луқ 4:23
+ 6:2 Марқ 1:21
+ 6:3 Мат 11:6
+ 6:4 Юҳ 4:44
• 6:7 Мат 10:1, Мат 10:5-15, Луқ 9:1-6
+ 6:7 Марқ 3:13-18
+ 6:11 КФ 13:51
+ 6:12 Марқ 1:15
+ 6:13 Яъқ 5:14
• 6:14 Мат 14:1-12, Луқ 9:7-9
+ 6:14 Марқ 8:28
+ 6:15 Мат 21:11
+ 6:17 Мат 11:2, Луқ 3:19-20, Юҳ 3:24
+ 6:29 Марқ 2:18
• 6:30 Мат 14:13-21, Луқ 9:10-17, Юҳ 6:1-14
+ 6:30 Марқ 6:7
+ 6:31 Марқ 3:20
+ 6:34 Мат 9:36
• 6:45 Мат 14:22-36, Юҳ 6:15-21
+ 6:45 Мат 11:21, Марқ 8:22
+ 6:46 Луқ 6:12, Луқ 9:28
+ 6:49 Луқ 24:37

+ 6:52 Марқ 6:41, Марқ 8:17, Юҳ 12:40, 2Қур 3:14

+ 6:53 Мат 14:34, Луқ 5:1
+ 6:55 Марқ 2:4, КФ 5:15
+ 6:56 Марқ 5:27
• 7:1 Мат 15:1-20
+ 7:3 Ғал 1:14
+ 7:4 Ибр 9:10
+ 7:5 Луқ 11:38
+ 7:6 Мат 23:13
+ 7:7 Кул 2:22
+ 7:15 КФ 10:15, Тит 1:15
+ 7:19 КФ 10:15, КФ 11:9, Тит 1:15
+ 7:20 Мат 12:34, Яъқ 3:6
+ 7:21 Ғал 5:19-21, 1Қур 6:9-10
• 7:24 Мат 15:21-28
+ 7:26 КФ 21:2-3
+ 7:27 Мат 7:6
+ 7:31 Марқ 8:24, Марқ 5:20, Марқ 1:9
+ 7:33 Марқ 8:23, Юҳ 9:6
+ 7:36 Марқ 1:44-45
• 8:1 Мат 15:32-39
+ 8:2 Мат 9:36
• 8:11 Мат 16:1-4
+ 8:11 Луқ 11:16, 1Қур 1:22
• 8:14 Мат 16:5-12
+ 8:15 Луқ 12:1, 1Қур 5:7-8
+ 8:17 Марқ 6:52, Марқ 7:18
+ 8:19 Марқ 6:41-43
+ 8:20 Марқ 8:8
+ 8:22 Марқ 6:45
+ 8:23 Марқ 7:33, Юҳ 9:6
• 8:27 Мат 16:13-20, Луқ 9:18-21
+ 8:28 Марқ 6:14,
+ 8:29 Марқ 14:61-62, Юҳ 11:27
+ 8:30 Мат 9:30
• 8:31 Мат 16:21-28, Луқ 9:22-27

+ 8:31 Луқ 17:25, Марқ 9:31, Марқ 10:34, Юҳ 2:19

+ 8:32 Юҳ 16:25
+ 8:33 Мат 4:10, Флп 3:19
+ 8:34 Мат 10:38-39
+ 8:35 Марқ 10:29
+ 8:36 Луқ 12:20
+ 8:38 Рум 1:16, 2Тим 1:8,
+ 9:1 Марқ 13:30, Юҳ 21:22
• 9:2 Мат 17:1-13, Луқ 9:28-36
+ 9:2 Марқ 5:37, Марқ 14:33
+ 9:7 2Пет 1:17
+ 9:9 Марқ 1:44, Марқ 5:43
+ 9:13 Мат 11:14, Луқ 1:17
• 9:14 Мат 17:14-20, Луқ 9:37-43
+ 9:17 Луқ 11:14
+ 9:20 Марқ 1:26
+ 9:22 Марқ 1:40
+ 9:23 Мат 17:20-21
+ 9:26 Марқ 1:26
+ 9:27 Марқ 1:31, Марқ 5:41, КФ 3:7, КФ 9:41
• 9:30 Мат 17:22-23, Луқ 9:43-45
+ 9:31 Марқ 8:31, Марқ 10:32-34
+ 9:32 Марқ 6:52
• 9:33 Мат 18:1-9, Луқ 9:46-50, Луқ 22:24-30
+ 9:33 Мат 17:24
+ 9:35 Марқ 10:43-44
+ 9:36 Марқ 10:16
+ 9:37 Мат 10:40, Луқ 10:16, Юҳ 13:20
+ 9:38 Мат 7:22, Мат 12:27, КФ 19:13,
+ 9:40 Мат 12:30, Луқ 11:23
+ 9:41 Мат 10:42
+ 9:42 Луқ 17:2
+ 9:43 Мат 5:30, Мат 25:41, Ошк 20:10

+ 9:50 Мат 5:13, Луқ 14:34, Рум 12:18, 2Қур 13:11, 1Тас 5:13

• 10:1 Мат 19:1-12
+ 10:7 1Қур 6:16, Эфс 5:31, 1Қур 6:16
+ 10:9 1Қур 7:10
+ 10:12 Мат 5:32
• 10:13 Мат 19:13-15, Луқ 18:15-17
+ 10:15 Мат 18:3
+ 10:16 Марқ 9:36
• 10:17 Мат 19:16-30, Луқ 18:18-30
+ 10:17 Луқ 10:25
+ 10:19 1Қур 6:8
+ 10:20 Флп 3:6
+ 10:21 Луқ 12:33
+ 10:23 Марқ 4:19
+ 10:27 Марқ 14:36, Луқ 1:37
+ 10:28 Марқ 1:18-20
+ 10:29 Марқ 8:35, Луқ 14:26
+ 10:30 2Қур 12:10
+ 10:31 Мат 20:16, Луқ 13:30
• 10:32 Мат 20:17-19, Луқ 18:31-34
+ 10:34 Марқ 8:31, Марқ 9:31
• 10:35 Мат 20:20-28
+ 10:35 Марқ 1:19
+ 10:37 Мат 19:28
+ 10:38 Марқ 14:36, Юҳ 18:11, Луқ 12:50
+ 10:39 КФ 12:2, Ошк 1:9
+ 10:43 1Пет 5:3, Мат 23:11, Марқ 9:35

+ 10:45 Юҳ 13:4-5, Юҳ 11:51, Рум 4:25, Ғал 1:4, 1Тим 2:6, Тит 2:14, 1Пет 1:18-19

• 10:46 Мат 20:29-34, Луқ 18:35-43
+ 10:47 Луқ 1:32
+ 10:52 Марқ 5:34, Луқ 7:50, Луқ 17:19
• 11:1 Мат 21:1-11, Луқ 19:28-40, Юҳ 12:12-19

+ 11:1 КФ 1:12, Мат 21:17, Луқ 24:50, Юҳ 11:18

+ 11:10 Мат 23:39
• 11:12 Мат 21:18-19
+ 11:12 Мат 4:2
+ 11:13 Марқ 13:28, Луқ 13:6

• 11:15 Мат 21:12-17, Луқ 19:45-48, Юҳ 2:13-22

+ 11:15 Луқ 2:24
+ 11:18 Мат 21:46
+ 11:19 Луқ 21:37
• 11:20 Мат 21:19-22
+ 11:23 Мат 7:7, Мат 17:20, 1Қур 13:2
+ 11:24 Мат 7:7, Яъқ 1:6
+ 11:25 Мат 6:14, Кул 3:13
• 11:27 Мат 21:23-27, Луқ 20:1-8
+ 11:28 КФ 4:7
+ 11:30 Марқ 1:4
+ 11:31 Луқ 7:30
+ 11:32 Мат 11:9, Мат 14:5
• 12:1 Мат 21:33-46, Луқ 20:9-19
+ 12:1 Марқ 13:34

+ 12:5 Мат 22:6, Мат 23:34, Ибр 11:36-37, Ибр 11:36-37

+ 12:6 Мат 3:17, Ибр 1:1
+ 12:7 Ибр 1:2,
+ 12:8 Ибр 13:12
+ 12:9 КФ 13:46
+ 12:11 КФ 4:11, 1Пет 2:7
+ 12:12 Марқ 11:18, Марқ 11:32
• 12:13 Мат 22:15-22, Луқ 20:20-26
+ 12:13 Луқ 11:54
+ 12:14 Мат 17:24-25
+ 12:15 Марқ 7:6, Луқ 12:1
+ 12:17 Рум 13:7
• 12:18 Мат 22:23-33, Луқ 20:27-40
+ 12:18 Мат 3:7, КФ 23:8
• 12:28 Мат 22:34-40, Луқ 10:25-28
+ 12:31 Мат 19:19
+ 12:34 Луқ 20:40
• 12:35 Мат 22:41-46, Луқ 20:41-44
+ 12:35 Марқ 10:47, Луқ 1:32
+ 12:36 КФ 2:34-35
+ 12:37 Марқ 6:20
• 12:38 Мат 23:1-36, Луқ 20:45-47
+ 12:39 Луқ 11:43
• 12:41 Луқ 21:1-4
+ 12:41 Мат 27:6
+ 12:44 2Қур 8:1-3, 2Қур 8:12
• 13:1 Мат 24:1-14, Луқ 21:5-19
+ 13:2 Луқ 19:44
+ 13:5 1Юҳ 3:7, Кул 2:8, 2Тас 2:3
+ 13:8 Ошк 6:4, КФ 11:28, Ошк 6:8, Ошк 6:12
+ 13:9 КФ 17:6, КФ 18:12, КФ 24:1, КФ 25:6
+ 13:10 Мат 28:19, Рум 10:18, Кул 1:6
+ 13:11 КФ 4:8
+ 13:12 Мат 10:35-36

+ 13:13 Мат 10:22, Юҳ 15:18, Яъқ 5:11, Ошк 2:10

• 13:14 Мат 24:15-28, Луқ 21:20-24
+ 13:15 Луқ 17:31
+ 13:17 Луқ 23:29
+ 13:19 Ошк 16:18
+ 13:20 Луқ 18:7
+ 13:21 Луқ 17:23
+ 13:22 2Тас 2:9, Ошк 13:13, Ошк 16:14
+ 13:23 Юҳ 13:19, Юҳ 14:29
• 13:24 Мат 24:29-31, Луқ 21:25-28
+ 13:25 КФ 2:20, Ошк 6:13
+ 13:26 Мат 16:27
+ 13:27 Мат 13:41
• 13:28 Мат 24:32-35, Луқ 21:29-33
+ 13:30 Марқ 9:1
+ 13:31 2Пет 3:10

• 13:32 Мат 24:36-44, Луқ 17:26-30, Луқ 17:34-36

+ 13:33 Эфс 6:18, 1Тас 5:6, Мат 25:13
+ 13:34 Марқ 12:1
+ 13:35 Мат 25:13, 2Пет 3:10, 1Тас 5:2
+ 13:36 Мат 25:1-13
• 14:1 Мат 26:1-5, Луқ 22:1-2, Юҳ 11:45-53
+ 14:1 Юҳ 11:53
• 14:3 Мат 26:6-13, Луқ 7:36-50, Юҳ 12:1-8
+ 14:3 Мат 21:17, Юҳ 11:1, Юҳ 11:18,
+ 14:7 Марқ 2:20, Юҳ 7:33
+ 14:8 Юҳ 19:40
+ 14:9 Мат 24:14
• 14:10 Мат 26:14-16, Луқ 22:3-6
+ 14:10 Юҳ 13:2, КФ 1:16

• 14:12 Мат 26:17-30, Луқ 22:7-23, Юҳ 13:21-30

+ 14:12 1Қур 5:7
+ 14:18 Юҳ 13:18
+ 14:21 Мат 18:7

• 14:22 Мат 26:26-30, Луқ 22:15-20, 1Қур 11:23-25

+ 14:22 Юҳ 6:51, 1Қур 10:16

+ 14:26 Луқ 22:39

• 14:27 Мат 26:31-35, Луқ 22:31-34, Юҳ 13:36-38

+ 14:27 Юҳ 16:32
+ 14:28 Марқ 16:7
• 14:32 Мат 26:36-46, Луқ 22:39-46
+ 14:33 Марқ 5:37, Марқ 9:2
+ 14:34 Юҳ 12:27
+ 14:35 Ибр 5:7

+ 14:36 Марқ 10:27, Марқ 10:38, Юҳ 18:11, Юҳ 5:30, Юҳ 6:38

+ 14:38 Мат 6:13, 1Пет 4:7

+ 14:41 Юҳ 2:4, Марқ 9:31, Марқ 10:33

• 14:43 Мат 26:47-56, Луқ 22:47-53, Юҳ 18:3-12

+ 14:43 КФ 1:16

+ 14:47 Луқ 22:38

+ 14:49 Марқ 11:27, Мат 1:22-23, Мат 21:4, Юҳ 19:36

+ 14:50 Марқ 14:27, Юҳ 16:32

• 14:53 Мат 26:57-68, Луқ 22:54-55, Луқ 22:63-71, Юҳ 18:13-14, Юҳ 18:19-24

+ 14:58 2Қур 5:1, Марқ 15:29, Юҳ 2:19
+ 14:60 Марқ 15:4-5
+ 14:62 Мат 16:27, Мат 24:30, Ибр 1:13
+ 14:63 КФ 14:14
+ 14:64 Марқ 2:7, Юҳ 10:36,
+ 14:65 Марқ 10:34

• 14:66 Мат 26:69-75, Луқ 22:56-62, Юҳ 18:15-18, Юҳ 18:25-27

+ 14:72 Марқ 14:30

• 15:1 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Луқ 23:1-5, Юҳ 18:28-38

+ 15:1 Луқ 3:1, Луқ 13:1, КФ 3:13, КФ 4:27, 1Тим 6:13

+ 15:2 Мат 2:2
+ 15:4 Марқ 14:60-61
• 15:6 Мат 27:15-26, Луқ 23:13-25, Юҳ 18:39
+ 15:10 Юҳ 12:19, КФ 5:17
+ 15:11 КФ 3:14
+ 15:14 Луқ 23:41, Ибр 4:15
+ 15:15 Марқ 10:34
• 15:16 Мат 27:27-31, Юҳ 19:2-3
+ 15:19 Марқ 10:34, Марқ 14:65

• 15:21 Мат 27:32-44, Луқ 23:26-43, Юҳ 19:17-27

+ 15:21 Рум 16:13
+ 15:29 Марқ 14:58, Юҳ 2:19
+ 15:31 Юҳ 10:18
+ 15:32 Юҳ 1:49, Юҳ 12:13, Юҳ 20:29

• 15:33 Мат 27:45-56, Луқ 23:44-49, Юҳ 19:28-30

+ 15:40 Луқ 8:2

• 15:42 Мат 27:57-61, Луқ 23:50-56, Юҳ 19:38-42

• 16:1 Мат 28:1-8, Луқ 24:1-12, Юҳ 20:1-10
+ 16:1 Марқ 15:40
+ 16:3 Марқ 15:46
+ 16:7 Марқ 14:28

• 16:9 Мат 28:9-10, Мат 28:16-20, Луқ 24:13-49, Юҳ 20:11-23

+ 16:9 Луқ 8:2
+ 16:11 Луқ 24:11
+ 16:15 КФ 1:8, Кул 1:23

+ 16:16 КФ 16:31, Рум 10:9, 1Пет 3:21, Юҳ 3:18

+ 16:17 Луқ 10:17, КФ 5:16, КФ 8:7, КФ 16:18, КФ 19:12, КФ 2:4, КФ 10:46, 1Қур 12:10, 1Қур 14:2

+ 16:18 Луқ 10:19, КФ 28:3-5, КФ 9:12, КФ 28:8

+ 16:19 Луқ 24:51, КФ 1:9, 1Тим 3:16, КФ 7:55-56, 1Пет 3:22, Рум 8:34, Эфс 1:20, Кул 3:1, Ибр 1:3, Ибр 8:1, Ибр 12:2, Ошк 3:21

+ 16:20 КФ 5:12

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TJK

Луғат

Луғат

1. Б

2. Ғ

3. Д

4. И

5. К

6. Қ

7. Л

8. М

9. Н

10. П

11. Р

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

16. Ҷ

17. Ш

18. Ю

19. Я

Баал-Забул — Яке аз номҳои шайтон мебошад, ки вай душмани Худо ва сардори ҷину ҳар мавҷудоти баду шайтонӣ аст.

Бемории пӯст — Дар ин ҷо якчанд намуд бемориҳои гузарандаи пӯст дар назар дошта шудааст. Онҳое ки ба ин бемориҳо гирифтор мешуданд, аз хонаву шаҳр ва оилаи худ бояд дур зиндагӣ мекарданд. Аз рӯйи шариати Мусо онҳо ҳаром ҳисобида мешуданд.

Бутпарастон — Онҳоеро, ки ба худоҳои сохта ва бардурӯғ бовар карда, ба онҳо саҷда мекунанд, бутпарастон меноманд. Инчунин дар аҳди нав онҳоеро, ки халқи Худо нестанд, бутпарастон меномиданд. Синоними дигари ин калима ғайрияҳудиён, беимонон ё халқҳои дигар аст ва ин нишон медиҳад, ки ин халқҳо ба Худои ягона саҷда намекарданд.

Ғайрияҳудиён — Мардуми дунё ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: яҳудиён, ки аз қадим бо Худои Таоло аҳду паймон доштанд ва халқҳои дигар, ки аз ҳамон аҳду паймон бо Худо маҳрум буданд. Аз ин сабаб яҳудиён худро баланд гирифта, бо ғайрияҳудиён ҳавобаландона рафтор мекарданд. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «Исроилиён» нигаред.

Динор — Динор яке аз тангаҳои румӣ буд, ки дар саросари шоҳаншоҳии Рум ба кор бурда мешуд. Мардикор барои кори якрӯзааш як динор маош мегирифт.

Иблис — Яке аз номҳои шайтон иблис мебошад.

Иди Наҷот — Ин ҷашн ба хотири он аст, ки Худо ба халқи Исроил наҷоти бузург додааст. Худо дар Миср онҳоро аз ғуломӣ бо чунин роҳ халос карда буд: Ӯ намояндаи Худ ҳазрати Мусоро ба назди подшоҳи Миср фиристод, то вай халқи Худоро иҷозати рафтан диҳад. Шоҳи Миср бошад, ба фармони Худо итоат накард ва баъд Мусо ӯро огоҳ кард, ки ӯ ҷазо дода мешавад. Аз ҷазоҳои сахте, ки Худо фиристод, қариб буд, ки тамоми Миср нобуд шавад. Ҷазои охирин он буд, ки писари калонии ҳар хонавода ва нахустнаринаи ҳар чорво бояд кушта мешуд. Лекин Худо пешакӣ ба исроилиён фармуд, ки ба болои дару паҳлӯдариҳои хонаҳояшон хуни гӯсфандро бимоланд, то ки нобудкунанда хунро дида, ба хонаҳои онҳо надарояд. Баъди ин ҷазо подшоҳ ба халқи Худо иҷозати рафтан дод. Ин саргузашти исроилиёнро дар китоби Хуруҷ хонда метавонед.

Худо ба халқаш фармон дод, ки онҳо ин наҷоти бузургро ҳар сол ҷашн гиранд. Ҳар иди Наҷот исроилиён воқеаҳои дар Миср рӯйдодаро ба ёд оварда, барраеро кушта мехӯранд. Ба ин восита онҳо ба фарзандонашон таърихи аз дасти нобудкунанда наҷот ёфтанашонро нақл мекунанд.

Иди Фатир — Як рӯз баъд аз иди Наҷот иди Фатир сар мешавад, ки исроилиён онро ҳам ба хотири аз Миср баромадан ва аз ғуломӣ раҳо шуданашон ҳафт рӯз қайд мекунанд. Азбаски Худо ба халқаш фармон дода буд, ки онҳо бояд барои аз Миср баромадан шитоб кунанд, мардум барои тайёр кардани тӯшаи роҳ вақт надоштанд. Барои ҳамин онҳо зуд нони бехамиртуруш пухта, аз Миср фирор карданд.

Яҳудиён то ҳол пеш аз иди Наҷот аз хонаҳояшон нон ва хамиртурушро дур карда, барои иди Фатир нони бехамиртуруш мепазанд.

Исроилиён — Ҳазрати Яъқуб, ки писари Исҳоқу набераи Иброҳим буд, аз Худо номи дигар гирифт, ки он Исроил буд. Барои ҳамин насли ӯро исроилиён меномиданд. Дертар исроилиёнро яҳудиён низ меномидагӣ шуданд. Онҳо халқи Худо ҳисоб мешуданд.

Коҳин — Коҳинон аз оилаи Ҳорун меоянд, ки ӯ бародари ҳазрати Мусо буд. Дар асри якуми милодӣ онҳо ба 12 гурӯҳ тақсим шуда, бо навбат хизмат мекарданд. Коҳин хизматгоре аст, ки дар макони муқаддас, яъне дар маъбади Худо вазифаи диниро иҷро мекард. Вазифаи асосии онҳо расму анъанаи қурбониро ба ҷо овардан аст. Инчунин коҳинон дар байни халқ роҳбарӣ карда, ба онҳо маслиҳату таълим медоданд.

Коҳинони калон — Гурӯҳи коҳиноне, ки корҳои маъбади Худоро идора мекарданд, коҳинони калон ном доштанд. Онҳо намояндагони обрӯманди халқ буданд.

Қуръа — Тарзи интихоб байни ду чизро қуръа меноманд. Яҳудиён бовар мекарданд, ки бо қуръапартоӣ хости Худоро мефаҳманд.

Левизодагон — Ҳазрати Иброҳим падари Исҳоқ буд, Исҳоқ – падари Яъқуб. Яъқуб дувоздаҳ писар дошт, ки онҳо саркунандагони қабилаҳои халқи Исроил шуданд. Аз байни ин қабилаҳо Худо писарони Левиро барои иҷрои вазифаҳои динӣ дар хаймаи Худ интихоб кардааст.

Малкисодақ — Дар навиштаҷот, дар китоби Ибтидо 14:18 гуфта шудааст, ки Малкисодақ дар давраҳои қадим аз тарафи Худо коҳин буд. Дар бораи зиндагӣ ва вафот кардани ӯ маълумотҳо вуҷуд надоранд.

Лекин дар навиштаҷот омадааст, ки боре вақте ки Иброҳим аз ҷанг бармегашт, дар роҳ бо коҳин Малкисодақ вохӯрда, ӯро ҳамчун коҳини Худо қабул кард. Иброҳим баракати ӯро гирифт ва аз ҳар чизе, ки дар ҷанг ба даст оварда буд, ба Малкисодақ даҳяк дод.

Дар китоби Ибриён омадааст, ки Исо низ ба монанди Малкисодақ ҳамчун коҳин абадан боқӣ мемонад.

Масеҳ — Дар замони қадим ба назди касе ки Худо ӯро шоҳи Исроил таъин мекард, намояндаи Худо омада, ҳамчун нишонаи ҷудо шуданаш аз болои сараш равғани махсус мерехт. Бо ин восита ӯ барои ишғоли вазифаи подшоҳ таъин мешуд.

Дар тӯли асрҳои зиёд пайғамбарон пешгӯйӣ карда мегуфтанд, ки рӯзе Худо шахси таъинкардаашро мефиристад, то ки халқи Худоро аз дасти душманонашон раҳо кунад. Ба ин шахс унвони Таъиншудаи Худоро дода буданд.

Ҳам калимаи ибрии «Масеҳ» ва ҳам калимаи юнонии «Христос» маънои бо равған молида, ҷудо шуданро дорад. Исо, ки унвонаш Масеҳ аст, ҳамон шахс аст, ки Худо ӯро Наҷотдиҳандаи ҷаҳон таъин кардааст.

Маъбади Худо — Дар сарзамини Исроил бинои муқаддастаринро маъбад меномиданд. Исроилиён танҳо дар маъбади Худо, ки дар шаҳри Уршалим ҷойгир шуда буд, ба Худо қурбониҳо мекарданд. Инчунин дар ин макон халқи Исроил идҳои бузургро ҷашн мегирифтанд, шукргузорӣ менамуданд ва ба Худо саҷда мекарданд.

Худи маъбад аз чанд қисм иборат буд: ҳавлии берунӣ, ки дар ин ҷо халқ ҷамъ мешуд, ҳавлии дарунӣ, ки дар он ҷо ба Худо қурбониҳо меоварданд ва хонаи асосӣ, ки дар он макони муқаддастарин ҷойгир шуда буд.

Маъбади аввалинро шоҳ Сулаймон сохтааст, лекин он соли 586-уми пеш аз милод аз тарафи давлати Бобил вайрон карда шуд. Маъбад баъд аз чанд даҳсолаҳо аз нав барқарор карда шуд ва дертар аз тарафи шоҳ Ҳиродус бори дигар обод ва васеътар карда шуд. Чӣ хеле ки Исои Масеҳ пешгӯйӣ карда буд, маъбад дар соли 70-уми милодӣ аз тарафи румиён пурра вайрон карда шуд. Он то ба имрӯз барқарор нашудааст.

Навиштаҷот — Ҷамъи китобҳои қадимаи халқи Исроилро якҷоя бо таълимоту таърихи ҳаёти Исои Масеҳ ва мактубҳои пайравони аввалинаш навиштаҷот меноманд. Чӣ хеле ки дар номаи дуюм ба Тимотиюс дар боби 3:16 омадааст, тамоми навиштаҷот аз рӯйи нафаси Худо навишта шудааст.

Писари Одамизод — Омадани Писари Одамизод дар китоби Дониёл пайғамбар, ки дар Аҳди Қадим аст, чунин пешгӯйӣ шуда буд, ки Он шахс аз осмон мефарояд ва Худо ба Ӯ қудрату шуҳрат медиҳад. Мувофиқи ин пешгӯйӣ Исои Масеҳ бар замин омада, Худро Писари Одамизод номид ва нишон дод, ки Ӯ ҳамон шахси бузург аст. Исои Масеҳ бар ҳамаи сокинони ҷаҳон бояд ҳамчун шоҳ абадан ҳукмронӣ кунад.

Писари Худо — Яке аз унвонҳои Исои Масеҳ, Писари Худо мебошад.

Подшоҳии Худо — Ибораи «Подшоҳии Худо» муносибат байни Худо ва халқашро мефаҳмонад. Худо ба халқаш ҳукмронӣ мекунад ва онҳоро муҳофизат карда, дар бораашон ғамхорӣ менамояд.

Исои Масеҳ ба дунё омада, эълон мекард, ки Подшоҳии Худо наздик омадааст. Ӯ ба муносибати нав бо Худо роҳ кушод. Сокинони Подшоҳии Худо онҳое мебошанд, ки ба Исои Масеҳ имон оварда, Худоро ҳамчун подшоҳи худ эътироф мекунанд. Подшоҳии Худо ҳангоми бозгашти Исои Масеҳ ба ҳама аён мегардад.

Рӯзи истироҳат — Худо оламро дар давоми шаш рӯз офарид ва рӯзи ҳафтум дам гирифт. Аз ин рӯ, барои яҳудиён рӯзи ҳафтум рӯзи муқаддас ҳисоб мешавад. Дар ин рӯз мувофиқи шариати Мусо, одамон бояд ба пуррагӣ аз кори ҳаррӯзаи худ даст кашанд. Онҳо рӯзи ҷумъа пас аз фурӯ рафтани офтоб, то рӯзи шанбе, то фурӯ рафтани офтоб набояд кор кунанд. Дар замони аҳди нав баъзе яҳудиёни боқудрат, яъне фарисиён, (ба шарҳи Фарисиён нигаред) рӯйхати корҳоеро, ки дар рӯзи шанбе иҷро кардан мумкин набуд, тартиб дода буданд.

Рӯҳулқудс — Аз рӯйи навиштаҷот мефаҳмем, ки як Худои ҳақиқӣ ҳаст ва Ӯ Падар, Писар ва Рӯҳулқудс ном дорад. Рӯҳулқудс дар навиштаҷот номҳои гуногун: ба мисли Рӯҳи Худо, Рӯҳ, Рӯҳи Исо, Рӯҳи Масеҳ, Рӯҳи ростӣ ва ғайраҳоро дорад. Падар ва Писар Рӯҳулқудсро фиристодаанд, то ки Ӯ дар вуҷуди ҳар шахси ба Исои Масеҳ имоноварда сокин шавад ва барои ба сар бурдани зиндагии пок ва хизмати Худо ба ӯ қувват бахшад.

Саддуқиён — Дар асри якуми милодӣ саддуқӣ як равиши динии яҳудиён буд. Саддуқиён одамони бой ва аз табақаи баланди ҷомеа буданд. Онҳо бовар мекарданд, ки одамон на қоидаҳои одамизод баровардаро, балки бояд танҳо фармонҳоеро, ки Худо ба Мусо дода буд, ба ҷой оранд. Аз ин сабаб байни саддуқиён ва фарисиён зуд-зуд баҳсҳо пайдо мешуд. Яке аз фарқҳои калони байни ин равишҳо он буд, ки фарисиён зиндашавии мурдагонро дар рӯзи қиёмат тасдиқ мекарданд, вале саддуқиён онро инкор менамуданд.

Салиб — Дори махсусеро, ки онро дар шоҳаншоҳии Рум аз ду чӯби болои ҳам гузошташуда месохтанд, салиб меномиданд. Одатан ҷинояткоронро дар пеши назари халқ ба салиб мехкӯб карда, ба қатл мерасонданд.

Саркоҳин — Дар дини яҳудӣ саркоҳин вазифаи баландтаринро ишғол мекард. Ӯ чун намояндаи халқ дар як сол як маротиба бо хуни ҳайвони қурбонишуда ба ҷойи муқаддастарини маъбад, ба ҳузури Худованд медаромад. Худо ба воситаи ҳаёти ҳайвон айбу гуноҳи саркоҳин ва тамоми халқи яҳудиро мебахшид.

Сирко — Оби ангурро, ки мазаи турушӣ дорад, сирко меноманд. Он ба забони русӣ уксус ном дорад.

Сомариён — Халқеро, ки дар ҳамсоягии шимолии яҳудиён зиндагӣ мекарданд, сомариён меномиданд. Вале яҳудиён бо онҳо рафтуомад намекарданд ва бо онҳо ҳамгапу ҳамнишин намешуданд, зеро фикр мекарданд, ки сомариён аз роҳи рости Худо баромадаанд.

Таоми шоми Худованд — Исои Масеҳ фармон додааст, ки шогирдонаш то замони аз осмон бозгаштани Ӯ маросими чашидани таоми шоми Худовандро ба ҷо оваранд. Онҳо бояд ҷамъ шуда, аз як коса менӯшиданду як нонро мехӯрданд ва бо ин восита марги Ӯро ба ёд меоварданд. Ҳамин амал маросими чашидани таоми шоми Худованд ном дошт. Нӯшокӣ нишонаи хуни Масеҳ ва нон нишонаи бадани Ӯ аст. Исои Масеҳ барои наҷот ёфтани одамон аз гуноҳҳояшон қурбон шудааст.

Таъиншудаи Худо — Ба шарҳи «Масеҳ» нигаред.

Таъмид — Дар хушхабари Матто, Марқус, Луқо ва Юҳанно навишта шудааст, ки Яҳёи Таъмиддиҳанда омада, ба одамон мегуфт, ки аз гуноҳҳояшон даст кашида, тавба кунанд ва ҳамчун нишонаи тавба карданашон ба об даромада бароянд, яъне таъмид гиранд. Бо ин роҳ Яҳё мардумро таъмид медод ва онҳоро барои омадани Исои Масеҳ тайёр мекард.

Мувофиқи фармони Худо, вақте ки касе ба Исои Масеҳ имон меорад, таъмид мегирад, то пайрави Исо шуданашро ба дигарон нишон диҳад. Пайравони аввалини Масеҳ чунин одат доштанду иҷрои онро ба ҷамоатҳои имондорон низ таълим медоданд.

Фарисиён — Фарисиён дар байни яҳудиёни асри якум равияи муҳими динӣ ҳисоб мешуданд. Онҳо тамоми қоидаҳои шариати Мусоро хонда, тарзи иҷрои онро ба халқ таълим медоданд. Илова ба ин, қоидаҳои дигарро низ, ки дар навиштаҷот набуданд, ба мардум ёд дода, аз онҳо талаб мекарданд, ки ба ин қоидаҳо итоат кунанд. Фарисиён ба Худо хизмат кардан мехостанд, лекин Исои Масеҳро ҳамчун Писари Худо қабул намекарданд ва барои нобуд кардани Ӯ кӯшиш мекарданд.

Фиристода — Исои Масеҳ дувоздаҳ шогирди наздикашро бо хушхабар ба назди одамони ҷаҳон фиристод. Ин шогирдон фиристода ном доштанд. Онҳо на танҳо дар бораи Исои Масеҳ хушхабарро ба дигарон мерасонданд, балки ҳамчун намояндагони Исо, имоновардагонро роҳбарӣ мекарданд. Инҳо ҳамроҳи Павлус, Барнаббо ва Яъқуб, ки ҳамаашон Исои зиндашударо дида буданд, аниқу рӯшан ҳамчун фиристода дар аҳди нав тасвир шудаанд.

Фиръавн — Подшоҳи Мисрро фиръавн низ меномиданд.

Хаймаи Худо — Пас аз он ки исроилиён дар Миср аз ғуломӣ раҳоӣ ёфтанд, онҳо дар биёбон ҳамчун кӯчманчӣ зиндагӣ мекарданд. Дар ин вақт Худо ба пешвои халқи Исроил, ки Мусо буд, гуфт, ки хаймаи махсус созад. Дар китоби Хуруҷ дар бобҳои 25–27 Худо ба Мусо нақшаи хаймаро нишон додааст. Мусо ба халқ фармон дод, ки барои хайма матоъ бофанд, чарми махсус ва асбобу анҷоми дигарро тайёр кунанд.

Исроилиён ҳар ҷое ки мерафтанд, хаймаро дар мобайни қароргоҳашон рост мекарданд ва боз ҳангоми сафар онро ҷамъ карда гирифта мебурданд.

Хаймаи Худо аз рӯйи мисоле, ки дар осмон аст, сохта шуд. Вақте ки халқи Исроил дар ватани худ сокин шуд, шоҳ Сулаймон ба ҷойи хайма маъбади Худоро сохт. Барои маълумоти бештар ба шарҳи «маъбади Худо» ва «Хонаи Худо» нигоҳ кунед.

Хатна — Ҳалол кардани дасти писаронро хатна меноманд ва аз рӯйи шариати Мусо, яҳудиён ин анъанаро пас аз ҳашт рӯзи таваллуд шудани писар иҷро мекунанд. Ин нишонаи он аст, ки писар яҳудӣ аст. Дар баъзе ҷойҳои аҳди нав тамоми халқи яҳудиро хатнашудагон меноманд.

Хонаи Худо — Пеш аз он ки дар шаҳри Уршалим маъбад сохта шавад, исроилиён барои корҳои ибодат хаймаеро истифода мебурданд. Дар аҳди нав баъзе вақт ин хайма «Хонаи Худо» номида мешавад. Лекин дар ҷойҳои дигари навиштаҷот Хонаи Худо ба маънои маҷозӣ хонаводаи Худо ё биноеро мефаҳмонад, ки Худо онро месозад.

Ҷамоати имондорон — Ин калима масеҳиёни як маҳалро мефаҳмонад, лекин тамоми пайравони ҳақиқии Исои Масеҳро низ дар тамоми ҷаҳон ҷамоати имондорон меноманд. Ҷамоати имондорони маҳаллӣ барои Худоро ситоиш кардан, ба Ӯ дуо гуфтан ва барои аз навиштаҷот таълим гирифтану якдигарро дастгирӣ кардан ҷамъ мешаванд.

Шариат — Шариати Худо дар панҷ китоби аввали навиштаҷот омадааст. Ин китобҳоро Таврот низ меноманд. Дар он китобҳо қонунҳое, ки Худо барои манфиати халқаш ба воситаи Мусо ошкор кардааст, омадаанд. Инчунин ба онҳо таърихи офариниши оламу саргузаштҳои халқи Исроил дохил шудаанд.

Шоҳаншоҳи Рум — Шоҳаншоҳ шахсест, ки ҳам бар мамлакати худ ва ҳам бар мамлакатҳои дигар ҳукмронӣ мекунад. Шоҳаншоҳӣ дар дохили худ мамлакатҳои дигар дошт, ки ҳамаи онҳоро шоҳаншоҳ идора мекард.

Дар давраи Исои Масеҳ шоҳаншоҳи Рум бар бисёр мамлакатҳои дигар ғолиб баромада, онҳоро зӯран ба зери итоаташ дароварда буд. Сарзамини яҳудиён низ дар зери итоати Рум буд. Яҳудиён ба Рум андоз месупориданд ва мансабдорону афсарони румӣ дар ватани онҳо зиндагӣ мекарданд.

Юғ — Асбоби аграрие, ки бар гардани ҷуфти барзагов мемонанду деҳқон онҳоро якҷоя меронад, юғ ном дорад.

Яҳудиён — Ба шарҳи «исроилиён» нигаред.

Суратҳо

Суратҳо

1. Кодекс Синайтикос

2. Маъбади Сохтаи Шоҳ Ҳиродус Дар Замони Исои Масеҳ

3. Накшаи Маъбади Сохтаи Шоҳ Ҳиродус Лар Эамони Исои Масеҳ

Кодекс Синайтикос

Ин саҳифаест аз «Кодекс Синайтикос», ки дастнависи тамоми Аҳди Нав тақрибан аз соли 325 милодӣ мебошад. Пораҳои дастнависи Аҳди Нав аз соли 100 милодӣ низ ёфт шудаанд

Маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус дар замони Исои Масеҳ

Накшаи маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус лар эамони Исои Масеҳ

Харитаҳо

Харитаҳо

1. Шоханшҳии Рум

2. Фаластин Ва Заминхои Атрофи Он Дар Замои Исои Масеҳ

3. Уршалим Дар Замони Исои Масеҳ

4. Сафари Аввалини Павлус Барои Паҳн Намудани Хушхабар

5. Сафари Дуюми Павлус Барои Паҳн Намудани Хушхабар

6. Сафари Сеюми Павлус Барои Паҳн Намудани Хушхабар

7. Ба Рум Оварда Шудани Павлус

Шоханшҳии Рум

Фаластин ва заминхои атрофи он дар замои Исои Масеҳ

Уршалим дар замони Исои Масеҳ

Сафари аввалини Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари дуюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Сафари сеюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

Ба Рум оварда шудани Павлус

Table of Contents

Китоби Мукаддас Ахди Нав: Марқус
Сарсухан
Оятҳои Фоидабахш

Марқус

- Пешгуфтор
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Луғат

- Баал-Забул
- Бемории пӯст
- Бутпарастон
- Ғайрияҳудиён
- Динор
- Иблис
- Иди Наҷот
- Иди Фатир
- Исроилиён
- Коҳин
- Коҳинони калон
- Қуръа
- Левизодагон
- Малкисодақ
- Масеҳ
- Маъбади Худо
- Навиштаҷот
- Писари Одамизод
- Писари Худо
- Подшоҳии Худо
- Рӯзи истироҳат
- Рӯҳулқудс
- Саддуқиён
- Салиб
- Саркоҳин
- Сирко
- Сомариён
- Таоми шоми Худованд
- Таъиншудаи Худо
- Таъмид
- Фарисиён
- Фиристода
- Фиръавн
- Хаймаи Худо
- Хатна
- Хонаи Худо
- Ҷамоати имондорон
- Шариат
- Шоҳаншоҳи Рум
- Юғ
- Яҳудиён

Суратҳо

- Кодекс Синайтикос

- Маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус дар замони Исои Масеҳ

- Накшаи маъбади сохтаи шоҳ Ҳиродус лар эамони Исои Масеҳ

Харитаҳо

- Шоханшҳии Рум

- Фаластин ва заминхои атрофи он дар замои Исои Масеҳ

- Уршалим дар замони Исои Масеҳ

- Сафари аввалини Павлус барои паҳн намудани хушхабар

- Сафари дуюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

- Сафари сеюми Павлус барои паҳн намудани хушхабар

- Ба Рум оварда шудани Павлус